Pse po lulëzon eksporti i pijeve shqiptare jashtë vendit kur tregu vendas mbetet nën dominimin e importeve?

Në një kohë kur eksportet e përgjithshme shqiptare po kalojnë një periudhë të vështirë dhe rritja e tyre e përgjithshme ishte vetëm 1.6% në gusht, sektori i pijeve, alkoolit dhe uthullave po shënon një rikuperim të jashtëzakonshëm. Sipas të dhënave të tregtisë së jashtme për periudhën janar-gusht 2026, eksportet e këtij grupi arritën në 3.02 miliardë lekë, duke shënuar një rritje prej mbi 33% krahasuar me të njëjtën periudhë të një viti më parë. Ky zhvillim tregon se përpjekjet e prodhuesve vendas për të synuar tregje të huaja dhe për të rritur cilësinë po japin rezultate konkrete, duke u shndërruar në një pikë të rëndësishme mbështetëse për bilancin tregtar të ushqimeve.

Vlerësimi i Alb.Markets është se ky sukses nuk është rastësor, por vjen si rrjedhojë e një strategjie të qëndrueshme të prodhuesve (veçanërisht atyre të verës) për të zgjeruar kapacitetet prodhuese dhe për t'u prezantuar në tregjet europiane me etiketa premium. Kjo rritje vjen pas një viti 2025 të vështirë, ku eksportet ranë me rreth 7.4% për shkak të dobësive në prodhim. Megjithatë, baza e fortë e krijuar nga prodhimi i lartë dhe cilësor i rrushit në vitin 2025, i favorizuar nga klima dhe shtimi i vreshtave, po kapitalizohet plotësisht gjatë këtij viti.

Një ecuri historike me ulje-ngritje

Për të kuptuar peshën e këtij rikuperimi, duhet parë ecuria historike e këtij sektori gjatë dekadës së fundit. Në vitin 2015, eksportet e pijeve, alkoolit dhe uthullave kapnin vlerën e vetëm 555 milionë lekëve. Deri në vitin 2024, ky sektor shënoi një rritje pothuajse shtatëfish, duke arritur kulmin prej 3.83 miliardë lekësh.

Rënia e vitit 2025 në 3.55 miliardë lekë ngriti pikëpyetje mbi qëndrueshmërinë e sektorit. Mirëpo, shifrat e tetëmujorit të parë të vitit 2026 (3.02 miliardë lekë) përfaqësojnë tashmë rreth 85% të të gjithë vlerës së realizuar gjatë vitit të kaluar, duke treguar se rënia e vitit 2025 ishte thjesht një luhatje e përkohshme dhe jo një trend rënës afatgjatë.

Zgjerimi ndërkombëtar dhe promovimi premium

Një nga faktorët kryesorë që po ndikon në këtë performancë është orientimi i qartë drejt eksportit si pasojë e konkurrencës së fortë që pijet e importit krijojnë në tregun e brendshëm. Përballë këtij presioni në vend, kantinat shqiptare kanë zgjedhur të synojnë tregjet jashtë kufijve. Pjesëmarrja e prodhuesve shqiptarë me 20 etiketa premium në panairin e rëndësishëm ndërkombëtar "Wine Paris" në vitin 2025 dëshmon këtë qasje të re aktive drejt tregjeve perëndimore.

Analiza e Alb.Markets

Eksporti i pijeve po tregon se bujqësia dhe industria përpunuese shqiptare mund të konkurrojnë jashtë vendit kur investohet në cilësi dhe në imazh. Megjithatë, ky sukses nxjerr në pah një paradoks të tregut tonë: prodhuesit vendas shpesh e kanë më të lehtë të gjejnë blerës në tregjet europiane sesa të dominojnë në tregun vendas, i cili mbetet i mbingarkuar nga importet.

Si argument kundërshtues, duhet thënë se ky sektor mbetet tejet i ndjeshëm ndaj kushteve klimatike. Varësia e prodhimit të verës nga cilësia e vjeljes së rrushit në vitin parardhës (siç u pa nga rënia e vitit 2025) tregon se rritja aktuale mund të jetë e vështirë të stabilizohet në nivele të larta nëse përballemi me sezone të këqija bujqësore apo ndryshime drastike klimatike. Gjithashtu, rritja prej 33% vjen në një kohë kur sektorët tradicionalë si tekstilet dhe këpucët po bien, që do të thotë se megjithëse performanca e pijeve është e shkëlqyer, ajo ende nuk ka peshën e mjaftueshme absolute për të përmbysur deficitin e krijuar nga rënia e industrisë fason.

Pavarësisht këtyre rreziqeve, Alb.Markets vlerëson se zhvendosja e fokusit drejt produkteve me vlerë të shtuar të lartë (si verërat premium) është rruga e vetme e qëndrueshme për eksportet shqiptare, duke u larguar nga varësia prej krahut të lirë të punës drejt produkteve të markuara me cilësi të lartë.