Indeksi i Menaxherëve të Blerjeve për prodhimin, i njohur si PMI-ja e prodhimit, është një nga treguesit pararendës më të ndjekur të ekonomisë amerikane. Ai synon të tregojë nëse aktiviteti në sektorin prodhues po zgjerohet, po tkurret apo po mbetet i pandryshuar, përpara se shumë të dhëna të tjera ekonomike të japin një pamje të plotë.
PMI-ja bazohet në një anketë mujore të një instituti privat të menaxhimit të furnizimit. Pyetësori u dërgohet afërsisht 400 menaxherëve të blerjeve nga 18 industri prodhuese, ndërsa përgjigjet ponderohen sipas kontributit të secilës industri në prodhimin e brendshëm bruto të Shteteve të Bashkuara.
Si lexohet PMI-ja
PMI-ja përdor metodën e indeksit të difuzionit si për shifrën e përgjithshme, ashtu edhe për përbërësit e saj. Një vlerë prej 50 tregon se, në krahasim me muajin e mëparshëm, aktiviteti nuk ka ndryshuar. Vlerat mbi 50 tregojnë zgjerim të sektorit prodhues, ndërsa vlerat nën 50 tregojnë tkurrje.
Qëllimi nuk është vetëm të jepet një numër i vetëm. Indeksi ofron një pamje të shpejtë të qendrës prodhuese të ekonomisë dhe ndihmon të kuptohet nëse ritmi po forcohet apo po ftohet në disa hallka të procesit të prodhimit.
Pesë përbërësit e indeksit kryesor
Shifra kryesore e PMI-së së prodhimit është mesatarja me peshë të barabartë e pesë përbërësve:
- Porositë e reja
- Prodhimi
- Punësimi
- Dorëzimet e furnitorëve
- Inventarët
Investitorët priren t’i kushtojnë rëndësi të veçantë përbërësit të porosive të reja, sepse ai jep informacion për kërkesën që mund të shndërrohet në prodhim në muajt e ardhshëm. Edhe përbërësi i punësimit ndiqet nga afër, pasi mund të ofrojë një paralajmërim të hershëm për raportin e pagave dhe punësimit që zakonisht publikohet disa ditë më vonë.
Sipas materialit burimor, raporti publikohet zakonisht në ditën e parë të punës të çdo muaji, në orën 10:00 sipas Orës Lindore të SHBA-së. PMI të ngjashme publikohen edhe për Eurozonën, Kinën, Indinë dhe ekonomi të tjera. Ofruesit mund të ndryshojnë, por shumë përdorin metodologjinë e indeksit të difuzionit.
Pse prodhimi jep sinjale për ekonominë
Sektori prodhues kërkon shumë kapital dhe koordinon një numër të madh burimesh. Kompanive u nevojiten kredi bankare, mallra dhe lëndë të para, punonjës, makineri të rënda dhe hapësira fizike ku të operojnë. Për shkak se këto pjesë duhet të funksionojnë së bashku, dobësia në njërën prej tyre mund të pasqyrojë një problem më të gjerë ekonomik.
Kur prodhimi ngadalësohet, kjo mund të nënkuptojë se bizneset nuk dëshirojnë të investojnë, se kushtet e kreditit po shtrëngohen ose se kërkesa e klientëve është e dobët. Një PMI i fortë, përkundrazi, tregon se kompanitë po vendosin porosi për mallra dhe materiale për të përmbushur kërkesën, se financimi është më i favorshëm dhe se bizneset kanë më shumë nxitje për të investuar.
Zgjerimi i prodhimit mund të lidhet me një varg zhvillimesh pozitive: rritje të konsumit, punësimit, investimeve, flukseve të kapitalit dhe të ardhurave tatimore. Materiali burimor e lidh dobësimin e thellë të prodhimit në SHBA gjatë krizës financiare të vitit 2008 dhe recesionit të shkaktuar nga COVID-19 me dobësi të gjerë edhe në ekonominë botërore.
Rëndësia globale e të dhënave amerikane
Globalizimi ka bërë që ekonomitë më të mëdha të ndikojnë fort njëra-tjetrën. Materiali thekson se Shtetet e Bashkuara përfaqësojnë rreth 4% të popullsisë botërore, por afërsisht një të katërtën e PBB-së globale. Ndikimi i tyre zmadhohet nga fakti se SHBA-ja është importuesi më i madh në tregtinë botërore dhe emetuesi i dollarit, monedha kryesore rezervë.
Për një pamje më të gjerë të prodhimit ndërkombëtar, burimi sugjeron ndjekjen e indeksit gjerman një institut privat ekonomik, PMI-së së Eurozonës dhe PMI-së së Kinës. Së bashku me SHBA-në, Kina dhe Eurozona përfaqësojnë afërsisht gjysmën e prodhimit ekonomik botëror sipas kornizës së materialit.
Treguesit që ndihmojnë në parashikimin e PMI-së
Përpara publikimit të PMI-së, mund të ndiqen disa të dhëna që lidhen me kërkesën, punësimin dhe koston e prodhimit:
- Kërkesat javore për përfitime papunësie, për të parë nëse rreziku i pushimeve nga puna po dobëson aktivitetin.
- Porositë për mallra të qëndrueshme, si matës i kërkesës për produkte me vlerë të lartë dhe jetëgjatësi të madhe.
- Prodhimi javor i çelikut dhe lëvizjet ditore të çmimeve të mallrave, për të vlerësuar inputet e prodhimit.
- Pritshmëritë për kushtet e kreditit, sepse prodhimi është sektor me nevojë të lartë për financim.
- Telefonatat e rezultateve dhe ecuria e aksioneve të kompanive të mëdha prodhuese, për sinjale të ngadalësimit ose zgjerimit.
Për sinjale plotësuese mund të ndiqen rezultatet dhe udhëzimet e prodhuesve të makinerive, avionëve, materialeve të ndërtimit, automjeteve, pajisjeve elektronike dhe kompanive të tjera industriale. Rëndësi kanë porositë, inventarët, kostot dhe komentet mbi kërkesën, jo emri i një kompanie të vetme.
Normat e interesit dhe reagimi i tregut
Normat më të larta të interesit dhe kushtet më të shtrënguara të kreditit e bëjnë më të kushtueshëm investimin e biznesit dhe mund të kufizojnë industri me kërkesë të lartë për kapital, si prodhimi dhe pasuritë e paluajtshme. Burimi i lidh politikat më të shtrënguara me tkurrjet prodhuese të viteve 2008 dhe 2019.
PMI-ja mund të jetë shkaku kryesor i lëvizjeve të tregut në ditën e publikimit. Një rezultat nën pritshmëritë e ekonomistëve mund të ushtrojë presion mbi çmimet e aksioneve, sepse nxit pritshmëri për rritje më të dobët. Një rezultat mbi pritshmëritë mund të mbështesë aksionet, sepse interpretohet si shenjë e forcës ekonomike.
Menaxherët e blerjeve miratojnë ose refuzojnë blerje të mëdha përpara se produktet përfundimtare të arrijnë te konsumatori. Për këtë arsye, ata kanë informacion të drejtpërdrejtë mbi kërkesën afatshkurtër për mallra. Sjellja e tyre ndihmon të vlerësohen si rreziqet e ngadalësimit ose recesionit, ashtu edhe mundësitë që krijon rritja ekonomike.