Një veprim korporativ është një nismë e një kompanie të tregtuar publikisht që ka ndikim të rëndësishëm te vetë kompania dhe te aksionarët e saj. Veprimi mund të lidhet me ndryshimin e emrit të kompanisë, me një bashkim ose blerje nga një palë e tretë, me shpërndarjen e dividendit ose me një ndryshim tjetër që prek pronësinë, strukturën apo të drejtat e investitorëve.
Veprimet korporative mund të jenë të detyrueshme ose vullnetare. Në një veprim të detyrueshëm, aksionari mund të mos ketë mundësi të zgjedhë nëse do të marrë pjesë, sepse vendimi merret nga bordi i drejtorëve dhe zbatohet për të gjithë aksionarët. Megjithatë, brenda një veprimi të detyrueshëm, bordi mund të përcaktojë disa alternativa nga të cilat aksionari duhet të zgjedhë. Në një veprim vullnetar, aksionari vendos vetë nëse dëshiron të marrë pjesë.
Si fillon një veprim korporativ?
Kompanitë e tregtuara publikisht kanë një bord drejtorësh, anëtarët e të cilit zgjidhen për të ushtruar role dhe përgjegjësi të caktuara. Bordi miraton veprimet korporative dhe përcakton mënyrën se si ato do t’u komunikohen dhe do të zbatohen ndaj palëve që lidhen me kompaninë, si aksionarët, zotëruesit e obligacioneve dhe palë të tjera të interesuara.
Llojet kryesore të veprimeve korporative
Veprimet e detyrueshme
Veprimet e detyrueshme administrohen nga bordi i drejtorëve dhe prekin të gjithë aksionarët e kompanisë. Për shembull, organi drejtues përcakton të gjitha aspektet e një dividendi, ndërsa aksionari nuk ka nevojë të bëjë asgjë tjetër përveçse të marrë dividendin në para që i takon për aksionet e zotëruara. Shembuj të tjerë të veprimeve të detyrueshme janë ndarja e një aktiviteti në një kompani të re, ndarja e aksioneve dhe bashkimi i kompanive. Për vendime të tilla, aksionarët ia kanë deleguar bordit kompetencën për të vepruar.
Veprimet e detyrueshme me alternativa
Në disa raste, kompania vendos se veprimi do të kryhet, por u jep aksionarëve mundësi të zgjedhin mënyrën e përfitimit. Për shembull, kompania mund të vendosë shpërndarjen e një dividendi, ndërsa aksionari zgjedh nëse dëshiron ta marrë atë si dividend në aksione apo si dividend në para.
Veprimet vullnetare
Në veprimet vullnetare, aksionari zgjedh nëse dëshiron të marrë pjesë. Përpara se kompania ose pala që propozon veprimin të vazhdojë me zbatimin, aksionarët duhet të përgjigjen dhe të shprehin vendimin e tyre brenda kushteve dhe afatit të përcaktuar.
Shembuj dhe rëndësia për aksionarin
Shembuj të veprimeve korporative janë ndarjet e aksioneve, shpërndarja e dividendëve, bashkimet dhe blerjet, emetimi i të drejtave, riblerja e aksioneve, ndarja e një aktiviteti në një kompani të pavarur, ndryshimi i emrit ose i simbolit të tregtimit, si dhe likuidimi ose falimentimi.
Veprimet korporative mund të jenë shumë të rëndësishme për aksionarët, sepse mund të japin informacion për strategjinë e drejtimit, objektivat afatgjata dhe efektivitetin e menaxhimit. Dy mësimet e ardhshme shpjegojnë fillimisht llojet e ndryshme të veprimeve korporative dhe më pas përqendrohen te një prej veprimeve më të njohura: riblerja e aksioneve.