Kursi i këmbimit është vlera relative e monedhës së një vendi kundrejt monedhës së një vendi tjetër. Ai tregon sa njësi të një monedhe nevojiten për të blerë një njësi të monedhës tjetër dhe është një nga çmimet më të rëndësishme të ekonomisë ndërkombëtare.
Materiali burimor citon Anketën Trevjeçare të Bankës për Rregullime Ndërkombëtare (BIS), sipas së cilës në tregun Forex dhe në derivativët OTC tregtoheshin më shumë se 6.6 trilionë dollarë në ditë, kryesisht në tregun ndërbankar. Kjo shifër i përket periudhës së burimit dhe nuk duhet lexuar si matje automatike e ditës së sotme.
Kursi spot dhe shlyerja
Një pjesë e madhe e tregtimit është spot Forex, ku monedhat blihen ose shiten me kursin aktual. Fjala “spot” nuk do të thotë domosdoshmërisht se fondet kalojnë në llogarinë e marrësit në të njëjtin çast. Sipas konventave të tregut të përshkruara në burim, shlyerja mund të kryhet deri në dy ditë pas transaksionit. Në datën e shlyerjes, fondet duhet të shfaqen në llogarinë e palës marrëse.
Kursi spot përdoret gjithashtu si bazë për vlerësimin e kontratave derivative të lidhura me monedhat, si forward-et, swap-et dhe instrumente të tjera valutore.
Monedhat më të tregtuara të përmendura në material janë dollari amerikan (USD), euroja (EUR), jeni japonez (JPY) dhe stërlina britanike (GBP).
Pse ka rëndësi kursi i këmbimit?
Kursi ndikon te inflacioni, konkurrueshmëria tregtare, çmimi i importeve dhe vlera e eksporteve. Dobësimi i monedhës mund t’i bëjë eksportet më të lira për blerësit e huaj, por mund të rrisë koston e mallrave të importuara. Forcimi i saj mund të ulë çmimin e importeve, por të vështirësojë konkurrencën e eksportuesve.
Si lexohet dhe llogaritet një kurs?
Çdo monedhë identifikohet zakonisht me kod prej tri shkronjash, si USD, EUR, JPY ose GBP. Renditja e çiftit është thelbësore: EUR/USD nuk shpreh të njëjtën marrëdhënie numerike si USD/EUR.
Monedha e parë quhet monedha bazë dhe paraqitet gjithmonë si një njësi. Monedha e dytë është monedha e kuotuar. Kuotimi tregon sa njësi të së dytës nevojiten për të blerë një njësi të së parës.
Kursi i këmbimit = monedha e parë (bazë) / monedha e dytë (e kuotuar)Nëse kursi ndërbankar EUR/USD është 1.13, atëherë 1 euro mund të shkëmbehet me 1.13 dollarë. Në drejtimin e kundërt, nëse USD/EUR është 0.88, atëherë 1 dollar blen 0.88 euro, ose 88 eurocent.
Kur vlera e një monedhe rritet kundrejt tjetrës, thuhet se ajo vlerësohet. Kur bie, thuhet se zhvlerësohet.
Çfarë është kursi luhatës?
Në një regjim luhatës ose fleksibël, kursi ndryshon sipas ofertës dhe kërkesës. Përveç flukseve reale të blerjes dhe shitjes, në çmim ndikojnë pritshmëritë e tregut për ekonominë e vendit.
Qeveria zakonisht nuk shpall një nivel zyrtar që duhet mbajtur. Banka qendrore nuk e përdor domosdoshmërisht kursin si objektiv të drejtpërdrejtë të politikës, megjithëse në praktikë mund të ndërhyjë herë pas here kur lëvizja e monedhës shihet si problem për tregtinë ose stabilitetin financiar.
Burimi citon Fondin Monetar Ndërkombëtar dhe pikëpamjen e tij se një regjim fleksibël mund të pasqyrojë pjekuri financiare. Në teori, kursi ndihmon në korrigjimin e çekuilibrit të bilancit të pagesave.
Shembull: korrigjimi i deficitit të bilancit të pagesave
Supozojmë se një vend ka deficit në bilancin e pagesave. Nëse faktorët e tjerë mbeten të njëjtë, monedha mund të zhvlerësohet. Eksportet bëhen më të lira për blerësit e huaj dhe kërkesa për to mund të rritet. Importet bëhen më të shtrenjta për konsumatorët vendas dhe vendi mund të importojë më pak. Përmes këtyre ndryshimeve, ekuilibri mund të rikthehet gradualisht.
Ky mekanizëm teorik nuk vepron gjithmonë shpejt ose në mënyrë të plotë, sepse sasia e tregtisë, kontratat, borxhi në valutë dhe elasticiteti i kërkesës mund ta ndryshojnë rezultatin. Megjithatë, ai shpjegon logjikën bazë të përshtatjes së kursit luhatës.
Pasiguritë e kursit luhatës
- Eksportuesi mund të mos e dijë sa monedhë vendase do të marrë kur të konvertojë të ardhurat e ardhshme.
- Paqëndrueshmëria mund të ulë investimet e huaja direkte, sepse rrit pasigurinë e kthimit.
- Një monedhë e dobët mund të rrisë inflacionin përmes importeve më të shtrenjta.
Shtetet e Bashkuara, Mbretëria e Bashkuar dhe Japonia përmenden si vende me sisteme plotësisht fleksibël. Euroja është gjithashtu monedhë luhatëse. Burimi, duke iu referuar vitit 2022, thotë se 19 nga 27 vendet e Bashkimit Evropian përdornin euron dhe formonin Eurozonën. Kjo është fotografi historike e materialit.
Vendet me monedhë luhatëse mund të ndjekin politikë monetare të pavarur për rritje të qëndrueshme, punësim dhe stabilitet çmimesh.
Çfarë është kursi fiks?
Në një regjim fiks ose të ankoruar, vlera e monedhës lidhet me monedhën e një vendi tjetër, zakonisht me ekonomi më të madhe dhe më të qëndrueshme. Vendi mund të ketë tregti të rëndësishme me shtetin e monedhës ankorë ose borxh të shprehur në atë monedhë. Alternativisht, kursi mund të lidhet me një shportë monedhash ose me mall si ari.
Qëllimi kryesor është stabiliteti dhe kufizimi i lëvizjeve spekulative. Regjimi mund të bëhet pjesë qendrore e politikës makroekonomike dhe shpesh shoqërohet me kontrolle më të rrepta të kapitalit.
Shembulli i Barbadosit
Burimi paraqet dollarin e Barbadosit (BBD), të lidhur me dollarin amerikan. Banka Qendrore e Barbadosit mban raportin dy me një: 1 USD barazohet me 2 BBD. Ky sistem synon të stabilizojë çmimet e importeve dhe të ruajë vlerën e kapitalit të investuar nga të huajt.
Dobësitë e kursit fiks
- Nuk është e lehtë të përcaktohet niveli “i duhur” i ankorimit.
- Regjimi e bën më të vështirë reagimin ndaj goditjeve të përkohshme ose krizave të bilancit të pagesave.
- Mbajtja e kursit mund të bie ndesh me objektivat për rritje, papunësi ose inflacion.
Si përcaktohet kursi në regjim luhatës?
Në treg të lirë, oferta dhe kërkesa përcaktojnë çmimin, por faktorët ndryshojnë sipas horizontit kohor.
Lëvizjet afatgjata dhe barazia e fuqisë blerëse
Në afat të gjatë, burimi thekson teorinë e barazisë së fuqisë blerëse (PPP). Kursi PPP mes dollarit dhe jenit, për shembull, është kursi që do të lejonte blerjen në Japoni të të njëjtës sasi mallrash dhe shërbimesh që kushtojnë 1 dollar në Shtetet e Bashkuara.
Në teori, mallrat e njëjta duhet të kushtojnë afërsisht njësoj pas konvertimit. Në praktikë, kurset mund të largohen ndjeshëm nga PPP-ja në afat të shkurtër dhe të mesëm.
Lëvizjet afatmesme
Në afat të mesëm, kursi ndikohet nga inflacioni, normat e interesit, perspektiva relative e ekonomisë dhe konkurrueshmëria ndërkombëtare. Inflacioni i ulët dhe i qëndrueshëm mund ta mbështesë monedhën.
Nëse inflacioni kalon objektivin, banka qendrore mund të rrisë normat. Norma më të larta mund të tërheqin kapital të huaj, duke rritur kërkesën për monedhën dhe duke e forcuar atë. Ky reagim nuk është automatik, sepse tregu vlerëson edhe rrezikun, rritjen dhe pritshmëritë e mëparshme.
Bilanci tregtar ka gjithashtu rëndësi. Një vend me suficit, që eksporton më shumë se importon, mund të ketë monedhë më të fortë; një deficit mund të lidhet me dobësi. Stabiliteti ekonomik dhe politik ndikon te besimi i investitorëve dhe te gatishmëria e tyre për të mbajtur aktive në atë monedhë.
Lëvizjet afatshkurtra
Në horizont ditor, kursi mund të reagojë ndaj lajmeve ekonomike, sentimentit të tregut dhe spekulimit. Një ngjarje mund të krijojë lëvizje të shpejtë edhe kur faktorët afatgjatë nuk kanë ndryshuar.
Si mbahet një kurs fiks?
Qeveria ose autoriteti monetar përcakton një objektiv kundrejt një monedhe ose shporte dhe zakonisht lejon vetëm një interval të ngushtë devijimi. Kursi nuk qëndron vetë në këtë nivel. Banka qendrore duhet të blejë ose shesë monedhë për të kufizuar lëvizjet.
Për këtë arsye, vendi ka nevojë për rezerva valutore të mjaftueshme. Kur tregu ushtron presion të fortë kundër ankorimit, rezervat mund të pakësohen. Kursi fiks mund të rishikohet ose ndryshohet kur zhvillimet ekonomike e bëjnë nivelin e vjetër të papërshtatshëm.
Përmbledhje
Kursi i këmbimit është çmimi i një monedhe në një tjetër. Renditja e çiftit përcakton mënyrën si lexohet. Në regjim luhatës, oferta, kërkesa, inflacioni, normat, tregtia, rritja dhe besimi e lëvizin kursin. Në regjim fiks, autoriteti përcakton objektivin dhe duhet ta mbrojë me rezerva dhe ndërhyrje. Të dy sistemet ofrojnë përfitime dhe kufizime, ndërsa ndikimi i kursit shtrihet nga çmimet e konsumit te eksportet, investimet dhe bilanci i pagesave.