ETF-të nuk përfaqësojnë vetëm një lloj portofoli. E njëjta strukturë e fondit të tregtueshëm në bursë mund të përdoret për të ndërtuar ekspozime shumë të ndryshme. Materiali burimor i ndan ato në katër grupe kryesore: ETF sektoriale, ETF tematike, ETF faktoriale dhe ETF me levë.
Dallimi ndërmjet këtyre kategorive lidhet me rregullin që përcakton se çfarë do të mbajë fondi ose çfarë rezultati synon të prodhojë. Para se të zgjidhet një ETF, duhet kuptuar jo vetëm emri i fondit, por edhe logjika e ekspozimit që ai ofron.
ETF-të sektoriale
ETF-ja sektoriale përqendrohet në një pjesë të caktuar të ekonomisë. Në vend që të përfshijë kompani nga shumë fusha të ndryshme, ajo mbledh kompani që veprojnë në të njëjtin sektor ose në sektorë të afërt.
Materiali përmend katër shembuj të njohur:
- Financat, ku mund të përfshihen kompani që lidhen me shërbimet financiare.
- Produktet bazë të konsumit, që lidhen me mallra të përdorimit të përditshëm.
- Konsumi diskrecional, që përfaqëson mallra dhe shërbime për të cilat shpenzimi varet më shumë nga zgjedhja dhe fuqia blerëse e konsumatorit.
- Pasuritë e paluajtshme, që japin ekspozim ndaj aktiviteteve të lidhura me pronën dhe tregun imobiliar.
Një ETF sektorial mund të përdoret kur investitori kërkon ekspozim ndaj një pjese të caktuar të ekonomisë. Përqendrimi në një sektor, megjithatë, do të thotë se rezultati i fondit lidhet më fort me zhvillimet e atij sektori sesa me tregun e gjerë.
ETF-të tematike
ETF-ja tematike nuk kufizohet domosdoshmërisht nga klasifikimi tradicional i sektorëve. Ajo ndërtohet rreth një ideje, teknologjie ose prirjeje që mund të përfshijë kompani nga disa industri.
Temat e renditura në burim janë:
- Robotika
- Bioteknologjia
- Cloud computing, ose shërbimet kompjuterike në re
- Inteligjenca artificiale
Një temë mund të prekë prodhues pajisjesh, zhvillues programesh, ofrues infrastrukture dhe kompani që përdorin teknologjinë në produktet e tyre. Për këtë arsye, ETF-ja tematike synon një prirje të përbashkët, jo domosdoshmërisht një industri të vetme.
Emri i temës nuk mjafton për të kuptuar fondin. Dy ETF me të njëjtën temë mund të përdorin rregulla të ndryshme për përzgjedhjen dhe peshimin e kompanive. Qëllimi i këtij mësimi është të kuptohet kategoria: investitori po merr ekspozim ndaj një ideje të përcaktuar, dhe jo thjesht ndaj tregut në tërësi.
ETF-të faktoriale
ETF-të faktoriale organizojnë portofolin rreth një karakteristike të matshme të aksioneve. Burimi përmend katër faktorë: vlera, momentumi, volatiliteti dhe madhësia.
- Vlera synon kompani që, sipas rregullave të strategjisë, paraqiten me vlerësime më të ulëta në raport me matje të caktuara financiare.
- Momentumi i jep përparësi aksioneve që kanë treguar ecuri relative më të fortë sipas periudhës së përcaktuar nga indeksi ose fondi.
- Volatiliteti ndërton ekspozimin sipas shkallës së luhatjes së çmimeve. Rregulli konkret i fondit përcakton nëse synohet volatilitet më i ulët apo një formë tjetër ekspozimi ndaj luhatjeve.
- Madhësia grupon ose favorizon kompanitë sipas madhësisë së tyre në treg.
Ndryshe nga ETF-ja sektoriale, ETF-ja faktoriale mund të përfshijë kompani nga shumë sektorë, për sa kohë ato përmbushin karakteristikën e kërkuar. Faktori është rregulli lidhës i portofolit.
ETF-të me levë
ETF-të me levë synojnë të shumëfishojnë lëvizjen ditore të një indeksi ose standardi tjetër. Materiali burimor i thekson dy kufizime thelbësore: ato nuk janë menduar për ekspozim afatgjatë dhe janë projektuar për përdorim brenda një dite të vetme tregtimi.
Fjala “ditore” është thelbësore. Objektivi i fondit lidhet me rezultatin e një dite, jo me shumëzimin e thjeshtë të kthimit të indeksit gjatë një periudhe të gjatë. Kur fondi ribalancon ekspozimin për çdo ditë të re, rruga e lëvizjeve ditore ndikon në rezultatin e akumuluar. Prandaj, mbajtja për disa ditë mund të prodhojë një rezultat që ndryshon nga shumëfishi i thjeshtë i lëvizjes së përgjithshme të indeksit.
Kjo kategori kërkon kuptim të saktë të objektivit dhe të horizontit kohor. Fakti që instrumenti është ETF nuk e bën atë automatikisht produkt pasiv ose të përshtatshëm për mbajtje afatgjatë.
Ku tregtohen ETF-të?
ETF-të tregtohen në bursa. Për të dërguar urdhra në treg, investitori përdor një platformë që është e lidhur me një bursë aksionesh ose një ndërmjetës që ofron qasje në tregjet ku ETF-ja është e listuar.
Materiali burimor përmend edhe platformat alternative të tregtimit dhe ndërmjetësit me kosto të ulët. Pika kryesore nuk është një kompani e veçantë, por mënyra e aksesit: investitori nuk blen kuota drejtpërdrejt nga një faqe informative e ETF-së; ai përdor një llogari tregtimi dhe një platformë që mund ta përcjellë urdhrin drejt tregut.
Përpara tregtimit duhet identifikuar simboli i saktë, bursa ku është listuar fondi dhe monedha e tregtimit. ETF-të me emra të ngjashëm mund të kenë objektiva të ndryshme, prandaj zgjedhja duhet të lidhet me kategorinë, rregullat dhe ekspozimin e fondit.
Përmbledhje
ETF-të sektoriale japin ekspozim ndaj pjesëve të caktuara të ekonomisë; ETF-të tematike ndjekin ide si robotika, bioteknologjia, shërbimet në re dhe inteligjenca artificiale; ETF-të faktoriale ndërtohen rreth vlerës, momentumit, volatilitetit ose madhësisë; ETF-të me levë synojnë një rezultat ditor të shumëfishuar dhe nuk janë projektuar si ekspozime afatgjata.
Të gjitha këto produkte tregtohen përmes tregjeve të bursës dhe platformave të lidhura me to. Kategoria e ETF-së tregon çfarë lloj ekspozimi po blihet; platforma është vetëm mjeti që e çon urdhrin në treg.