Përdorimi i raporteve për të identifikuar aksionet e rritjes

Identifikimi i aksioneve të rritjes kërkon më shumë se vëzhgimin e një grafiku ose të një historie tërheqëse. Raportet financiare ndihmojnë të kuptohet nëse tregu po paguan një çmim të arsyeshëm për rritjen e pritshme dhe nëse kjo rritje mbështetet nga të ardhura, fitime dhe flukse monetare reale.

Burimi përqendrohet te të ardhurat, fluksi i parasë, raporti çmim/fitim (P/E), raporti çmim/shitje (P/S) dhe raporti çmim/fitim ndaj rritjes (PEG).

Pse duhen kombinuar vlerësimi dhe rritja?

Një kompani mund të ketë rritje të lartë, por aksioni mund të jetë tashmë shumë i shtrenjtë. Një kompani tjetër mund të tregtohet me shumëfish më të ulët, por rritja e saj mund të jetë e dobët ose jo e qëndrueshme. Raportet ndihmojnë të krahasohet çmimi me rezultatet dhe pritjet.

Asnjë raport nuk jep një përgjigje përfundimtare. Qëllimi është të ndërtohet një pamje e përbashkët e vlerësimit, cilësisë së fitimeve dhe potencialit të ardhshëm.

Raporti P/E

Raporti çmim/fitim tregon sa paguan tregu për një njësi fitimi për aksion. Një P/E i lartë mund të sinjalizojë pritje të forta rritjeje, por edhe rrezik më të madh nëse kompania nuk i përmbush ato pritje.

P/E duhet krahasuar me:

• historikun e vetë kompanisë;
• kompanitë e së njëjtës industri;
• ritmin e rritjes së fitimeve;
• cilësinë dhe qëndrueshmërinë e fitimeve;
• normat e interesit dhe kushtet e tregut.

Raporti PEG

Raporti PEG lidh P/E-në me rritjen e fitimeve:

PEG = P/E ÷ norma e rritjes së fitimeve

Në interpretimin e thjeshtuar të burimit:

• PEG prej 1 ose më pak mund të tregojë se aksioni është i nënvlerësuar kundrejt rritjes së pritshme;
• PEG mbi 1 mund të sugjerojë vlerësim më të lartë kundrejt ritmit të rritjes.

Kjo nuk është një vijë absolute. Rritja e parashikuar mund të mos realizohet, industritë kanë profile të ndryshme rreziku dhe cilësia e fitimeve mund të ndryshojë shumë.

Shembull i një kompanie hipotetike teknologjike

Një kompani hipotetike amerikane ka:

• P/E prej 20;
• rritje të pritshme të fitimeve prej 30% në tre vitet e ardhshme.

Llogaritja është:

20 ÷ 30 = 0.67

PEG prej 0.67 sugjeron se çmimi mund të jetë i ulët në raport me rritjen e pritshme. Por përfundimi varet nga besueshmëria e parashikimit 30%, nga marzhet, fluksi i parasë dhe rreziku i industrisë.

Krahasimi ndërmjet sektorëve

PEG mund të ndihmojë në krahasimin e kompanive që kanë ritme të ndryshme rritjeje. Një P/E prej 25 mund të jetë i lartë për një biznes të pjekur, por më i arsyeshëm për një kompani me fitime që rriten shpejt. Megjithatë, krahasimi ndërsektorial duhet bërë me kujdes, sepse kapitali i nevojshëm, ciklikaliteti dhe rreziku ndryshojnë.

Raporti P/S

Raporti çmim/shitje llogaritet duke pjesëtuar kapitalizimin e tregut me shitjet e 12 muajve të fundit:

P/S = kapitalizimi i tregut ÷ shitjet vjetore

Ky raport tregon sa paguan investitori për çdo dollar të ardhurash. Mund të jetë i dobishëm për kompani që ende nuk kanë fitime ose për biznese ciklike ku fitimet ndryshojnë fort.

Një P/S i ulët mund të sinjalizojë nënvlerësim, por mund të pasqyrojë edhe marzhe të dobëta, borxh të lartë ose mungesë të një modeli fitimprurës. Shitjet pa marzh dhe pa fluks monetar nuk krijojnë automatikisht vlerë.

Rritja historike e fitimeve

Hapi i parë për të vlerësuar rritjen e pritshme është analiza e historikut. Fitimi për aksion (EPS) krahasohet nga një periudhë në tjetrën për të parë ritmin, qëndrueshmërinë dhe luhatjet.

Duhet të kontrollohet nëse rritja vjen nga:

• shitje më të larta;
• marzhe më të mira;
• ulje e numrit të aksioneve përmes riblerjeve;
• të ardhura të jashtëzakonshme;
• ulje kostosh që mund të mos përsëritet.

Rritja historike është pikënisje, jo garanci. Një bazë shumë e ulët mund ta bëjë përqindjen të duket jashtëzakonisht e lartë.

Vlerësimet e analistëve

Për një pamje më të orientuar nga e ardhmja mund të përdoren vlerësimet e analistëve nga burime të ndryshme financiare, pa u lidhur me një platformë të caktuar. Këto projeksione shpesh mbulojnë deri në pesë vjet dhe japin një normë vjetore të pritshme.

Nëse parashikimi është rritje vjetore prej 10%, kjo normë mund të përdoret në llogaritjen e PEG-ut. Megjithatë, konsensusi nuk duhet trajtuar si fakt. Vlerësimet ndryshojnë dhe janë veçanërisht të pasigurta për kompani të reja ose ciklike.

Faktorët specifikë të kompanisë

Raportet duhet të plotësohen me analizë të nxitësve konkretë të rritjes:

• produkte ose shërbime të reja;
• hyrje në tregje të reja;
• zgjerim ndërkombëtar;
• rritje e kapacitetit;
• ulje strukturore e kostove;
• përmirësim i çmimeve;
• fitim i pjesës së tregut.

Këta faktorë duhen vlerësuar së bashku me rritjen historike dhe parashikimet për të ndërtuar një pamje më të plotë.

Cilësia e rritjes

Investitori nuk duhet të mbështetet vetëm te raportet. Duhet të shqyrtojë:

• cilësinë e fitimeve;
• fluksin e parasë;
• marzhet e fitimit;
• borxhin;
• kthimin mbi kapitalin;
• qëndrueshmërinë e avantazhit konkurrues;
• mundësinë që rritja të financohet pa hollim të tepruar të aksionarëve.

Një kompani me shitje në rritje, por me konsum të vazhdueshëm parash dhe marzhe në rënie, mund të ketë një profil shumë më të dobët se sa sugjeron P/S-ja.

Procesi i krahasimit

1. Matni rritjen historike të të ardhurave dhe EPS-së.
2. Kontrolloni nëse fitimet mbështeten nga fluksi i parasë.
3. Krahasoni P/E dhe P/S me historikun dhe konkurrentët.
4. Llogaritni PEG-un me një normë rritjeje të arsyetuar.
5. Testoni parashikimet kundrejt produkteve, tregut dhe kostove.
6. Vlerësoni nëse çmimi aktual lë hapësirë për gabim.

Përdorimi i përbashkët i raporteve, rritjes së pritshme dhe faktorëve specifikë mund të ndihmojë në identifikimin e aksioneve të rritjes. Vendimi bëhet më i besueshëm kur raportet shpjegohen nga ekonomia reale e biznesit dhe jo vetëm nga një formulë.