Për analistin teknik të nivelit të ndërmjetëm, veçanërisht në tregjet e mallrave, aksioneve dhe kontratave futures, grafiku i çmimit është sipërfaqja ku regjistrohen psikologjia e tregut, ndryshimet e likuiditetit dhe gjurmët e pjesëmarrësve të mëdhenj. Kalimi nga një vëzhgim i thjeshtë vizual te një lexim më i plotë kërkon njohjen e tri formave kryesore të paraqitjes: grafikut me vijë, grafikut me shtylla dhe grafikut me qirinj japonezë.
Grafiku me vijë: pamja më e pastër e prirjes
Grafiku me vijë lidh zakonisht vetëm çmimet e mbylljes për secilën periudhë të zgjedhur. Duke lënë jashtë hapjen, maksimumin dhe minimumin brenda periudhës, ai heq një pjesë të zhurmës së lëvizjeve të ndërmjetme dhe e bën më të lehtë dallimin e prirjeve afatgjata, cikleve dhe pikave historike të kthesës.
Kjo thjeshtësi është njëkohësisht avantazh dhe kufizim. Vija tregon drejtimin e përgjithshëm, por fsheh betejën e paqëndrueshmërisë që ka ndodhur gjatë sesionit. Dy periudha mund të mbyllen në të njëjtin nivel, edhe pse njëra ka pasur lëvizje shumë më të gjerë ndërmjet minimumit dhe maksimumit. Për këtë arsye, grafiku me vijë është i dobishëm kur objektivi është struktura makro, por jo kur duhet lexuar sjellja e plotë brenda periudhës.
Grafiku me shtylla OHLC
Grafiku me shtylla, i njohur edhe si Open-High-XYZ-Close (OHLC), paraqet të katër të dhënat kryesore të periudhës. Vija vertikale tregon maksimumin dhe minimumin absolut të arritur. Shenja e vogël horizontale në të majtë tregon çmimin e hapjes, ndërsa shenja në të djathtë tregon çmimin e mbylljes.
Kjo formë e lejon analistin të shohë menjëherë gjerësinë e intervalit të tregtimit, pozicionin e mbylljes brenda atij intervali dhe raportin ndërmjet hapjes e mbylljes.
Qirinjtë japonezë dhe psikologjia e periudhës
Grafiku me qirinj japonezë përdor të njëjtat të dhëna OHLC, por i paraqet në një formë më të drejtpërdrejtë vizuale. Trupi real tregon distancën ndërmjet hapjes dhe mbylljes. Vijat e holla sipër dhe poshtë, të quajtura hije ose fitila, tregojnë maksimumin dhe minimumin.
Një trup i mbushur ose me ngjyrë të errët, tradicionalisht i kuq ose i zi, tregon një periudhë rënëse ku mbyllja është nën hapjen. Një trup bosh ose me ngjyrë kontrastuese, zakonisht i gjelbër ose i bardhë, tregon një periudhë rritëse ku mbyllja është mbi hapjen. Për analistin e ndërmjetëm, rëndësi nuk ka vetëm drejtimi: trupat e gjatë tregojnë lëvizje me shpejtësi dhe bindje të fortë, ndërsa trupat e vegjël me hije të gjata tregojnë pavendosmëri, refuzim të niveleve ekstreme dhe mundësi kthimi.
Zgjedhja e grafikut sipas objektivit
Asnjë nga tri format nuk është automatikisht më e mirë në çdo rast. Për vëzhgimin e prirjeve ciklike shumëvjeçare në kontratat e mallrave, grafiku me vijë mund të jetë më i qartë sepse largon goditjet e çrregullta brenda ditës. Për tregtimin ditor ose swing trading, qirinjtë japonezë japin më shumë informacion mbi lodhjen e blerësve dhe shitësve pranë niveleve strukturore.
Kuptimi i mënyrës se si grumbullohen dhe shfaqen të dhënat në secilin format e mbron analizën nga përfundimet sipërfaqësore. Zgjedhja duhet të bëhet sipas pyetjes që po kërkoni të zgjidhni: drejtimi i madh i tregut, intervali i plotë i periudhës apo psikologjia e hapjes, mbylljes dhe refuzimit të çmimeve.