Në tregun valutor, transaksioni shprehet përmes një çifti monedhash. Çifti tregon monedhën që vendoset e para dhe monedhën kundrejt së cilës ajo çmohet. Kjo strukturë e bën të dukshme se çdo pozicion valutor përmban njëkohësisht blerjen e njërës monedhë dhe shitjen e tjetrës.
Monedhat kryesore dhe çiftet dytësore
Materiali i përfshin te monedhat kryesore:
- dollarin amerikan — USD;
- euron — EUR;
- jenin japonez — JPY;
- dollarin kanadez — CAD;
- dollarin australian — AUD;
- paundin britanik — GBP;
- frangën zvicerane — CHF.
Si shembuj të çifteve dytësore, burimi përmend dollarin amerikan kundrejt:
- kronës norvegjeze — NOK;
- kronës suedeze — SEK;
- dollarit të Zelandës së Re — NZD;
- pesos meksikane — MXN;
- bahtit tajlandez — THB.
Klasifikimi tregon cilat monedha dhe çifte konsiderohen më të rëndësishme në material, por për investitorin mbetet e nevojshme të kuptojë çiftin konkret, likuiditetin dhe produktin përmes të cilit do të marrë ekspozimin.
Pozicioni i dollarit në çift
Dollari amerikan është zakonisht njësia kryesore në shumë transaksione valutore. Burimi jep këto shembuj:
- USD/JPY;
- USD/CHF;
- USD/MXN.
Në këto çifte, dollari vendoset i pari. Megjithatë, ai nuk është gjithmonë monedha e parë. Euroja dhe paundi britanik kuotohen përpara dollarit në çifte si:
- GBP/USD;
- EUR/USD.
Si lexohet rendi i çiftit
Monedha e parë është njësia që po çmohet; monedha e dytë tregon sa njësi të saj nevojiten për një njësi të monedhës së parë. Renditja është pjesë e standardit të kuotimit dhe nuk duhet ndryshuar gjatë interpretimit të kursit.
Kursi i kryqëzuar
Dollari ndodhet shpesh në njërën anë të transaksionit, por jo në çdo çift. Kur bashkohen dy monedha që nuk janë dollari amerikan, çifti quhet përgjithësisht kurs i kryqëzuar ose cross rate.
Kjo nuk e ndryshon logjikën e tregtimit: njëra monedhë blihet dhe tjetra shitet. Dallimi është se marrëdhënia shprehet drejtpërdrejt ndërmjet dy monedhave joamerikane.
Tre produktet kryesore valutore
Burimi ndan produktet valutore në tri kategori:
- monedha cash;
- kontrata futures;
- opsione mbi futures.
Tregtimi cash
Tregtimi cash zhvillohet ndërmjet institucioneve financiare, në mënyrë elektronike ose me telefon, në tregun ndërbankar. Burimi e përshkruan këtë si tregun më të përdorur dhe me likuiditet shumë të lartë.
Krahas tregut ndërbankar, janë bërë dominuese edhe rrjetet elektronike të komunikimit, ose modele të ngjashme me ECN, ku blerësit dhe shitësit takohen për të tregtuar.
Materiali dallon dy modele të zakonshme të paraqitjes së çmimit në këto rrjete:
- një model ofron një spread të përcaktuar artificialisht ndërmjet çmimit të blerjes dhe çmimit të shitjes;
- modeli tjetër paraqet një panel kuotimesh nga kontribues të ndryshëm dhe përdor një komision me normë fikse.
Në të dyja rastet, investitori duhet të kuptojë nëse kostoja shfaqet kryesisht në spread, në komision ose në kombinimin e tyre.
Kontratat futures valutore
Krahas tregtimit cash ekziston tregu i kontratave futures valutore. Futures janë kontrata të standardizuara për dorëzim në një datë të ardhshme. Ato tregtohen sipas rregullave të bursës dhe përdorin marzh.
Kostoja e mbajtjes, ose cost of carry, përfshihet në çmimet e kontratave me afat të shtyrë. Kjo do të thotë se çmimi futures nuk është vetëm një kopje e kursit aktual cash; ai pasqyron edhe elementet financiare të mbajtjes së ekspozimit deri në afatin e kontratës.
Burimi përmend një bursë e organizuar derivativësh dhe një sistem elektronik global tregtimi si tregje që ofrojnë akses pothuajse 24-orësh në kontrata. Kontratat parashikojnë dorëzim fizik, përveç rastit kur pozicioni mbyllet ose shlyhet përpara skadimit.
Opsionet mbi futures
Kategoria e tretë janë opsionet mbi kontratat futures. Opsioni lidhet me një kontratë futures dhe përfshin të drejtën për të marrë një pozicion sipas kushteve të tij. Përveç drejtimit të kursit, investitori duhet të marrë parasysh premiumin, afatin dhe kushtet e ushtrimit.
Si zgjidhet produkti?
Burimi e paraqet zgjedhjen ndërmjet produkteve si çështje preference, por thekson dy kosto që nuk duhen anashkaluar. Për futures dhe opsionet duhet të vlerësohen kërkesat e marzhit. Për Forex-in cash duhet të merret parasysh kostoja e mbajtjes së pozicionit.
Prandaj, zgjedhja nuk duhet të mbështetet vetëm te çifti valutor. Duhet të kuptohet edhe struktura e produktit, mënyra e ekzekutimit, kostoja dhe çfarë ndodh nëse pozicioni mbahet deri afër skadimit.