Shitja short fillon kur një investitor pret që çmimi i një aksioni të bjerë dhe vendos ta shesë sot, me synimin që ta blejë përsëri më vonë me një çmim më të ulët. Ndryshe nga një shitje e zakonshme, investitori nuk i zotëron aksionet që po shet. Për këtë arsye, përpara se transaksioni të përfundojë me dorëzimin e titujve, aksionet duhet të sigurohen përmes huamarrjes.
Pse nevojitet huamarrja e aksioneve
Le të quajmë Investitori A personin që dëshiron të hapë pozicionin short. Për të përmbushur detyrimin e dorëzimit, ndërmjetësi i tij duhet të gjejë aksione të disponueshme për huamarrje. Burimi mund të jetë inventari i vet i ndërmjetësit ose një huadhënës tjetër në treg.
Ndërmjetësit mbajnë lista të inventarit të huazueshëm. Materiali burimor e quan një prej tyre Box List, ndërsa termi më i përgjithshëm është lista e disponueshmërisë. Ajo mund të plotësohet nga disa burime:
- aksione të klientëve që lejohen të përdoren sipas kushteve të llogarive me marzh;
- aksione plotësisht të paguara që pronarët i kanë vënë vullnetarisht në dispozicion për huadhënie;
- inventari i ndërmjetësve të tjerë;
- pozicione të institucioneve të mëdha që marrin pjesë në tregun e huadhënies së titujve.
Prania e një aksioni në listën e disponueshmërisë tregon se në atë çast ekziston një burim i mundshëm huamarrjeje. Ajo nuk përbën garanci absolute se aksionet do të jenë ende të disponueshme kur të vijë dita e shlyerjes.
Data e tregtimit dhe data e shlyerjes
Pasi gjendet një burim i mundshëm, Investitori A ekzekuton shitjen short në datën e tregtimit, e shënuar zakonisht me T. Materiali burimor e shpjegon ciklin me një periudhë shlyerjeje dyditore: dorëzimi i aksioneve kundrejt pagesës zhvillohet në T+2, pra dy ditë pune pas datës së tregtimit. Data e shlyerjes mund të shënohet edhe me S.
Kjo sekuencë duhet lexuar si modeli i përdorur nga materiali. Pika kryesore nuk është vetëm numri i ditëve, por fakti se ekziston një interval ndërmjet ekzekutimit të shitjes dhe detyrimit për dorëzimin përfundimtar të aksioneve. Gjatë këtij intervali, disponueshmëria e huamarrjes mund të ndryshojë.
Çfarë ndodh në mëngjesin e shlyerjes
Në mëngjesin e datës së shlyerjes, departamenti i huadhënies së titujve te ndërmjetësi i Investitorit A përcakton detyrimet reale të dorëzimit për atë ditë. Fillimisht kontrollohet inventari i brendshëm. Nëse ai nuk mjafton, shqyrtohen listat e disponueshmërisë së ndërmjetësve ose huadhënësve të tjerë.
Kur nevojitet një burim i jashtëm, organizohet një transaksion huamarrjeje. Huadhënësi ia dorëzon aksionet ndërmjetësit huamarrës, i cili më pas i përdor për të përmbushur dorëzimin që rrjedh nga shitja short e Investitorit A. Në këtë mënyrë, zinxhiri operativ është:
- investitori jep urdhrin për shitje short;
- ndërmjetësi identifikon aksione të huazueshme;
- aksionet transferohen nga huadhënësi te ndërmjetësi huamarrës;
- ndërmjetësi i dorëzon aksionet për shlyerjen e shitjes short;
- investitori mbetet me detyrimin që më vonë t’i blejë dhe t’i kthejë aksionet.
Disponueshmëria mund të zhduket
Një aksion mund të duket i huazueshëm në ditën T, por të mos jetë më i tillë në datën e shlyerjes. Aksionet mund të tërhiqen nga huadhënësi, kërkesa për huamarrje mund të rritet, ose inventari i ndërmjetësve mund të përdoret nga huamarrës të tjerë. Prandaj, një tregues pozitiv i disponueshmërisë në momentin e urdhrit nuk e eliminon rrezikun operacional.
Nëse ndërmjetësi nuk siguron dot aksionet në kohë, transaksioni mund të rezultojë në dështim të dorëzimit. Kjo do të thotë se detyrimi për dorëzimin e titujve nuk është përmbushur brenda afatit të kërkuar.
Dështimi i dorëzimit dhe mbyllja e detyruar
Kur aksionet nuk mund të dorëzohen, ndërmjetësi mund të urdhërojë një riblerje të detyruar, e njohur edhe si close-out. Aksionet blihen në treg për të përmbushur detyrimin e dorëzimit dhe kostoja i ngarkohet llogarisë së investitorit.
Një mbyllje e tillë mund ta zvogëlojë ose ta eliminojë pozicionin short. Investitori mund të detyrohet të blejë aksionet në një moment dhe me një çmim që nuk e ka zgjedhur vetë. Nëse çmimi është rritur ndërkohë, humbja mund të jetë e konsiderueshme.
Paratë e shitjes si kolateral
Kur Investitori A shet aksionet e huazuara, ai merr para nga shitja. Sipas mekanikës së përshkruar në material, këto para përdoren si kolateral për aksionet e huazuara. Kolaterali ndihmon huadhënësin dhe ndërmjetësit e përfshirë të menaxhojnë rrezikun që aksionet të mos kthehen.
Ndërmjetësi mund ta investojë kolateralin në para. Një pjesë e interesit të krijuar përdoret për kostot administrative dhe tarifat e huamarrjes së aksioneve. Për shkak të kostove të administrimit, materiali shpjegon se interesi i mbetur zakonisht u paguhet vetëm shitësve short me bilance të mëdha.
Aksionet e vështira për t’u huazuar
Kur kërkesa për huamarrjen e një aksioni është e lartë dhe inventari është i kufizuar, titulli mund të konsiderohet i vështirë për t’u huazuar. Në raste të tilla, tarifa e huamarrjes mund të jetë më e madhe se interesi i fituar nga kolaterali. Atëherë shitësi short paguan një kosto neto për të mbajtur të hapur huamarrjen.
Kjo kosto mund të ndryshojë gjatë jetës së pozicionit. Një tregti që duket e pranueshme në ditën e hapjes mund të bëhet shumë më e shtrenjtë nëse disponueshmëria ulet dhe tarifa e huamarrjes rritet.
Dividendët gjatë huamarrjes
Le të quajmë Investitori B blerësin që mban aksionet e shitura nga Investitori A dhe Investitori C pronarin që i ka dhënë aksionet hua. Nëse kompania paguan dividend gjatë periudhës së huamarrjes, Investitori B, si mbajtës i regjistruar i aksioneve, merr dividendin.
Investitori C nuk duhet të humbasë vlerën ekonomike të dividendit vetëm sepse aksionet janë dhënë hua. Për këtë arsye, shitësi short i paguan huadhënësit një shumë ekuivalente në para. Materiali e quan këtë pagesë në vend të dividendit. Për shitësin short, ajo është një kosto shtesë e mbajtjes së pozicionit.
Rrjedha e plotë e një shitjeje short
| Faza | Çfarë ndodh |
|---|---|
| Vendimi | Investitori pret rënie të çmimit dhe vendos të shesë short. |
| Huamarrja | Ndërmjetësi kërkon aksione në inventarin e vet ose te huadhënës të tjerë. |
| Ekzekutimi | Shitja kryhet në datën T. |
| Shlyerja | Sipas modelit të burimit, aksionet duhet të dorëzohen në T+2. |
| Kolaterali | Paratë e shitjes përdoren si kolateral për aksionet e huazuara. |
| Mbajtja | Investitori përballon tarifën e huamarrjes dhe çdo pagesë në vend të dividendit. |
| Mbyllja | Aksionet blihen përsëri dhe i kthehen huadhënësit. |
Rreziku i veçantë i shitjes short
Shitja short konsiderohet strategji me rrezik të lartë. Disponueshmëria e aksioneve mund të ndryshojë, huamarrja mund të bëhet më e kushtueshme, një dividend mund të krijojë pagesë shtesë dhe ndërmjetësi mund ta mbyllë pozicionin në mënyrë të detyruar. Mbi të gjitha, nëse çmimi i aksionit rritet në vend që të bjerë, investitori duhet ta riblejë më shtrenjtë një titull që e ka shitur më lirë.
Prandaj, mekanika e huamarrjes dhe e shlyerjes është po aq e rëndësishme sa parashikimi i drejtimit të çmimit. Një tezë e saktë përfundimtare mbi kompaninë nuk e mbron investitorin nga një dështim i përkohshëm i dorëzimit, një close-out, një rritje e tarifës së huamarrjes ose një kërkesë për kthimin e aksioneve përpara kohës së parashikuar.