Norma e papunësisë në Kanada tregon sa i ngushtë ose sa i dobët është tregu i punës. Ajo mat pjesën e ofertës së punës që nuk po përdoret: numrin e personave të papunë të pjesëtuar me forcën e punës.
Si përkufizohet papunësia
Një person konsiderohet zakonisht i papunë kur nuk ka punë, ka kërkuar aktivisht punësim gjatë katër javëve të fundit dhe është i gatshëm të fillojë punë. Forca e punës është shuma e personave të punësuar dhe të papunë.
Norma llogaritet me këtë marrëdhënie:
Norma e papunësisë = personat e papunë ÷ forca e punës
Ky përkufizim ka rëndësi, sepse një person pa punë që nuk kërkon më aktivisht punësim mund të mos përfshihet te të papunët dhe as te forca e punës.
Çfarë përmban raporti
Të dhënat publikohen brenda Anketës mujore të Forcës së Punës. Raporti jep hollësi sipas:
- grupmoshës;
- gjinisë;
- kohëzgjatjes së papunësisë;
- provincës;
- zonës metropolitane.
Disa industri, si tregtia me pakicë, ndërtimi dhe udhëtimet, kanë modele të forta sezonale. Për këtë arsye, shifrat rregullohen sezonalisht që ndryshimet e zakonshme të kalendarit të mos ngatërrohen me përmirësim ose dobësim real të tregut të punës.
Mbledhja dhe koha e publikimit
Statistics Canada e llogarit papunësinë pasi intervistuesit kryejnë anketa në afërsisht 54,000 familje. Publikimi del zakonisht të premten e parë të çdo muaji, në orën 8:30 sipas kohës lindore.
Institucioni e mat punësimin dhe papunësinë për të mbështetur vendimmarrjen e individëve, bizneseve, organizatave jofitimprurëse dhe qeverive.
Çfarë tregon për ekonominë
Norma e papunësisë jep informacion për sa e lehtë ose e vështirë është të gjendet punë. Kur papunësia është e ulët, punëkërkuesit zakonisht mund të gjejnë vende pune më shpejt. Kur norma është e lartë, kjo tregon se mundësitë e punësimit janë më të kufizuara.
Dobësimi i punësimit dhe produktivitetit përhap pasoja në të gjithë ekonominë. Kur ka më pak vende pune, familjet zakonisht shpenzojnë më pak. Kjo ul të ardhurat e kompanive dhe mund t’i shtyjë ato të bëjnë largime të tjera, duke krijuar një cikël dobësimi.
Kanadaja është pjesë e një ekonomie të ndërlidhur dhe partnerët e saj kryesorë tregtarë kanë peshë të madhe. Për këtë arsye, një dobësim kanadez mund të ndikojë edhe jashtë vendit. Materiali burimor vëren se papunësia u rrit në Kanada dhe globalisht gjatë krizës financiare të vitit 2008 dhe recesionit të COVID-19, kur konsumi u dobësua.
Treguesit që mund të paraprijnë rritjen e papunësisë
Disa të dhëna priren të dobësohen përpara se punësimi të bjerë, norma e papunësisë të rritet dhe ekonomia të ngadalësohet:
- Orët e punuara, sepse kompanitë mund të shkurtojnë oraret përpara largimeve.
- Lejet e ndërtimit, që japin sinjale për një sektor intensiv në kapital dhe të ndjeshëm ndaj interesave.
- Besimi i konsumatorëve dhe i bizneseve, i cili mund të tregojë rritje të pasigurisë.
- Porositë e reja dhe punësimi në PMI-në e prodhimit, për gjendjen e kërkesës dhe stafit në industri.
- Tregtia me pakicë, sepse dobësimi i shitjeve mund të paraprijë shkurtime.
- Telefonatat e rezultateve financiare, ku kompanitë mund të flasin për plane punësimi, largime ose ngrirje punësimesh.
Asnjë tregues nuk e parashikon i vetëm papunësinë, por kombinimi i tyre ndihmon të shihet nëse presionet po përhapen nga kërkesa te prodhimi dhe më pas te vendet e punës.
Pse norma mund të japë ndonjëherë sinjal jo të plotë
Pjesëmarrësit e tregut shpesh i japin më shumë peshë numrit të vendeve të punës të shtuara gjatë muajit sesa normës së papunësisë, sepse krijimi i vendeve të punës lidhet më drejtpërdrejt me rritjen dhe produktivitetin.
Norma e papunësisë mund të jetë nganjëherë çorientuese. Plakja e popullsisë ose rritja e numrit të punëkërkuesve të dekurajuar mund ta zvogëlojë forcën e punës. Meqenëse forca e punës është emëruesi i formulës, një dalje e njerëzve nga tregu mund ta ulë normën edhe pa një përmirësim të fortë të punësimit.
Për këtë arsye, norma duhet lexuar së bashku me ndryshimin e punësimit, pjesëmarrjen në forcën e punës, raportin punësim-popullsi, orët dhe pagat.
Reagimi i tregjeve
Publikimi mund të ndikojë në tregjet financiare. Një normë mbi pritshmëritë mund të shkaktojë reagim negativ, sepse sugjeron treg më të dobët pune. Një normë nën pritshmëritë mund të mbështesë optimizmin. Megjithatë, tregjet analizojnë edhe arsyen e ndryshimit: rënia e papunësisë për shkak të krijimit të vendeve të punës është ndryshe nga rënia që vjen prej daljes së njerëzve nga forca e punës.
Ndjekja e papunësisë është thelbësore për të kuptuar sa i ngushtë është tregu kanadez i punës dhe çfarë nënkupton ai për konsumin, bizneset, politikën ekonomike dhe ekonominë globale.