Kosova nuk ka një indeks të pavarur të menaxherëve të blerjeve nga ofruesi privat i vrojtimit, pra një PMI vendas të krahasueshëm me atë që publikohet për disa ekonomi të tjera. Në vend të tij, sinjalet për drejtimin e ardhshëm të aktivitetit ndiqen përmes Anketave të Prirjeve të Biznesit dhe Konsumatorit, të përpiluara periodikisht nga Banka Qendrore e Republikës së Kosovës.
Këto anketa nuk matin drejtpërdrejt vëllimin e prodhimit ose shumën e shitjeve. Ato mbledhin vlerësime cilësore nga drejtuesit e ndërmarrjeve dhe nga familjet për kushtet që presin në të ardhmen. Pyetjet lidhen me gjendjen e biznesit, vëllimin e shitjeve, planet e punësimit, pritjet për çmimet dhe besimin e konsumatorit.
Si kthehen përgjigjet në një sinjal ekonomik?
Rezultatet paraqiten përmes treguesve të balancës, të cilët krahasojnë peshën e përgjigjeve pozitive me atë të përgjigjeve negative. Një përmirësim i balancës tregon se një pjesë më e madhe e të anketuarve pret kushte më të mira; një përkeqësim tregon se pritjet janë bërë më të kujdesshme ose më negative.
Sepse bëhet fjalë për pritje, anketat mund të ndryshojnë përpara statistikave “të forta”. Një ndërmarrje mund të ulë planet e punësimit ose të investimeve përpara se dobësimi të shfaqet në PBB-në tremujore. Po kështu, një familje mund të shprehë më pak gatishmëri për të shpenzuar përpara se kjo të shihet në shitjet me pakicë.
Sinjali nga bizneset
Besimi i bizneseve ndihmon në vlerësimin e shpenzimeve kapitale dhe të synimeve për punësim. Kur ndërmarrjet presin shitje më të forta dhe kushte më të favorshme, ato mund të jenë më të gatshme të investojnë, të shtojnë kapacitete ose të punësojnë. Kur pritjet dobësohen, kompanitë mund t’i shtyjnë këto vendime.
Sinjali nga familjet
Vlerësimet e konsumatorëve tregojnë prirjen e mundshme për shpenzim. Besimi më i lartë nuk garanton automatikisht rritje të konsumit, por tregon se familjet ndihen më të sigurta për të ardhurat dhe perspektivën e tyre. Besimi më i dobët mund të nxisë kursim më të madh dhe shtyrje të blerjeve.
Faktorët që ndikojnë pritjet
Inflacioni ndikon drejtpërdrejt në mënyrën si familjet vlerësojnë fuqinë e tyre blerëse dhe si bizneset vlerësojnë kostot. Disponueshmëria e kredisë ndikon financimin e konsumit dhe investimeve. Ecuria ekonomike e vendeve kryesore partnere tregtare mund të ndryshojë kërkesën dhe perspektivën e ndërmarrjeve, ndërsa remitancat ndikojnë të ardhurat e familjeve dhe kërkesën e brendshme.