Pasqyra e flukseve monetare

Kompanitë raportojnë prej dekadash pasqyrën e flukseve monetare për t’u treguar investitorëve cilat ngjarje e kanë rritur ose ulur paranë gjatë një periudhe kontabël. Dokumenti shpjegon burimet dhe përdorimet e parasë në tri fusha: veprimtaritë operative, investimet dhe financimi.

Fitimi kontabël dhe paraja nuk janë e njëjta gjë. Një shitje mund të njihet sot, ndërsa pagesa të arkëtohet më vonë; një shpenzim mund të njihet pa dalje të menjëhershme parash; dhe një blerje aktivi mund të përdorë para, por të shpërndahet si shpenzim kontabël përgjatë shumë viteve. Pasqyra e flukseve monetare ndihmon të kuptohet kjo diferencë.

Fluksi monetar nga veprimtaritë operative

Kjo pjesë tregon si kompania administron paranë në veprimtarinë e përditshme. Ajo përfshin paratë e arkëtuara nga klientët dhe llogaritë e arkëtueshme, si dhe paratë e përdorura për prodhimin e mallrave ose ofrimin e shërbimeve, pagesat ndaj furnitorëve dhe pagat e punonjësve. Sipas klasifikimit të përdorur në materialin burimor, këtu përfshihen edhe pagesat e tatimeve dhe interesit.

Një tepricë pozitive tregon se operacionet e vazhdueshme kanë gjeneruar më shumë para sesa kanë përdorur. Fluks negativ do të thotë se veprimtaria e përditshme ka kërkuar burime shtesë monetare. Një periudhë e vetme negative mund të ketë shpjegim të arsyeshëm, por një model i zgjatur kërkon vëmendje sepse kompania duhet të financojë boshllëkun nga para ekzistuese, borxh ose kapital i ri.

Metoda e drejtpërdrejtë

Metoda e drejtpërdrejtë paraqet hyrjet dhe daljet operative sipas llojit: arkëtimet nga klientët, pagesat ndaj furnitorëve, pagesat ndaj punonjësve dhe zëra të tjerë monetarë të operacioneve. Kjo mënyrë e bën të dukshme lëvizjen konkrete të parasë në secilën pjesë të veprimtarisë.

Metoda e tërthortë

Metoda e tërthortë nis me fitimin neto dhe e përshtat atë për:

• shpenzime jo monetare, si zhvlerësimi;
• të ardhura ose shpenzime jooperative;
• ndryshime në zërat e bilancit që lidhen me operacionet, si llogaritë e arkëtueshme, inventari dhe llogaritë e pagueshme.

Qëllimi është të shpjegohet pse fitimi neto nuk është i barabartë automatikisht me paranë e gjeneruar nga operacionet.

Fluksi monetar nga investimet

Fluksi nga investimet mat ndryshimet në investimet e kompanisë në kapacitetin dhe aktivet e veta. Për të rritur prodhimin ose fitimet e ardhshme, kompania mund të blejë prona, impiante, pajisje, aktive të tjera afatgjata ose letra me vlerë të tregtueshme.

Blerjet dhe investimet zakonisht paraqiten si dalje negative parash. Shitja e pronës, pajisjeve ose investimeve krijon hyrje pozitive. Prandaj, fluks negativ nga investimet nuk është domosdoshmërisht shenjë dobësie: ai mund të tregojë se kompania po ndërton kapacitet për rritje. Analiza duhet të dallojë investimin produktiv nga shpenzimi i dobët ose blerja që nuk prodhon kthim.

Fluksi monetar nga financimi

Kjo pjesë tregon çfarë financimi ka marrë kompania, si është siguruar dhe si janë kthyer fonde te investitorët. Emetimi i aksioneve të reja ose i borxhit krijon hyrje parash. Shlyerja e borxhit, riblerja e aksioneve dhe pagesa e dividendëve krijojnë dalje.

Investitori mund të presë që interesi të paraqitet këtu, por materiali burimor e klasifikon shpenzimin e interesit te veprimtaritë operative. Dividendët, nga ana tjetër, paraqiten si kthim kapitali ndaj aksionarëve dhe regjistrohen në flukset e financimit.

Struktura e kësaj pjese ndihmon të kuptohet nëse kompania po financohet kryesisht nga borxhi, nga aksionet apo nga paraja që gjeneron vetë. Një kompani që mbështetet vazhdimisht te financimi i jashtëm për të mbuluar operacionet e zakonshme ka profil tjetër nga një kompani që merr financim për një investim të kufizuar dhe të identifikueshëm.

Fluksi neto dhe rakordimi me bilancin

Kur bashkohen flukset operative, investuese dhe financuese, rezultati është ndryshimi neto i parasë. Ai mund të jetë pozitiv ose negativ dhe tregon nëse kompania ka gjeneruar apo përdorur para gjatë periudhës.

Ndryshimi neto i parasë =
Fluksi operativ
+ Fluksi nga investimet
+ Fluksi nga financimi

Ndryshimi neto i shtohet ose i zbritet gjendjes së parasë dhe ekuivalentëve të saj në fund të periudhës së mëparshme. Rezultati duhet të përputhet me gjendjen e parasë të raportuar në fund të periudhës aktuale në bilanc.

Pse krahasohet me pasqyrën e të ardhurave?

Pasqyra e flukseve monetare dhe pasqyra e të ardhurave duhen lexuar së bashku. Është e mundur që prodhimi dhe shitja të ndodhin në një periudhë, ndërsa arkëtimi i llogarive të arkëtueshme të vijë në periudhën tjetër. Për këtë arsye, dy pasqyrat nuk përputhen domosdoshmërisht në çdo tremujor.

Megjithatë, në një horizont të arsyeshëm, fitimi, shitjet dhe paraja e gjeneruar nga operacionet duhet të kenë lidhje. Nëse kompania raporton rritje të prodhimit dhe të shitjeve, por humbet gjithnjë e më shumë para për ta realizuar atë rritje, situata përbën sinjal paralajmërues dhe nuk mund të vazhdojë pafundësisht.

Rritja e fluksit monetar dhe fluksi i lirë

Një kompani që e mbyll periudhën me më shumë para se në fillim mund të ketë pozicion më të fortë se një kompani që duhet të marrë hua shtesë vetëm për të financuar veprimtarinë ditore. Rritja afatgjatë kërkon zakonisht gjenerim të vazhdueshëm të parave përtej nevojave të menjëhershme.

Materiali burimor e përkufizon fluksin e lirë monetar duke zbritur nga fluksi operativ shpenzimet kapitale dhe pagesat e dividendëve. Sipas kësaj paraqitjeje:

Fluksi i lirë monetar =
Fluksi operativ
− Shpenzimet kapitale
− Dividendët

Ky përkufizim ruhet siç jepet në burim. Ai synon të tregojë paranë që mbetet pasi kompania financon investimet e nevojshme dhe shpërndarjet e përmendura. Rritja e këtij fluksi mund t’i japë kompanisë mundësi të ulë ose shlyejë borxhin, të zhvillojë produkte të reja dhe të rrisë dividendët në të ardhmen.

Interpretimi përfundimtar

Investitorët e ndjekin nga afër fluksin monetar sepse ai lidhet me rritjen e shitjeve dhe me aftësinë e drejtimit për të kontrolluar shpenzimet. Megjithatë, normat e zakonshme ndryshojnë sipas industrisë. Bizneset me shumë fabrika, pajisje ose infrastrukturë kanë nevoja kapitale më të mëdha se kompanitë me pak aktive fizike.

Prandaj, krahasimi duhet bërë ndërmjet kompanive të ngjashme dhe përgjatë disa periudhave. Mesazhi qendror i materialit është i qartë: pa aftësinë për të gjeneruar dhe rritur paranë në mënyrë të qëndrueshme, rritja e kompanisë nuk mund të mbështetet për një kohë të gjatë.