Bonot e Diasporës të përshkruara në material janë tituj të garantuar 100% nga Republika e Kosovës. Qëllimi i tyre ishte orientimi i fondeve të diasporës drejt financimeve produktive që mundësojnë zhvillimin ekonomik të vendit. Të drejtën për të investuar e kishin personat fizikë, si rezidentë ashtu edhe jorezidentë.
Materiali i referohet një emetimi të caktuar të vitit 2021. Prandaj datat, normat dhe kufijtë e mëposhtëm janë kushtet e atij emetimi të përshkruar në burim.
Shuma, maturimet dhe normat e emetimit
Shuma totale e ofruar për shitje ishte 20 milionë euro. Investitorët mund të zgjidhnin ndërmjet dy maturimeve:
- maturim 3-vjeçar me normë interesi neto 1.20%;
- maturim 5-vjeçar me normë interesi neto 2.20%.
Burimi i përshkruan këto norma si neto dhe të liruara nga tatimi. Periudha e investimit ishte nga 21 korriku 2021 deri më 18 gusht 2021, ndërsa data e shlyerjes ose e transaksionit ishte 20 gusht 2021.
Shuma minimale që mund të blihej nga një person ishte 10,000 euro, ndërsa shuma maksimale ishte 500,000 euro. Këta kufij përcaktonin intervalin brenda të cilit një person fizik mund të paraqiste investimin e tij.
Blerja dhe shitja përpara maturimit
Materiali përcaktonte se Bonot e Diasporës mund të bliheshin përmes një bankë ndërmjetëse vendore. Ai shpjegonte gjithashtu se banka, sipas mundësisë së saj më të mirë, do t'i riblente letrat me vlerë me çmimet e tregut nëse klientët dëshironin t'i shisnin përpara maturimit.
Kjo pikë duhet lexuar me kujdes. Garancia e shtetit lidhet me detyrimet e instrumentit sipas kushteve të tij, ndërsa një shitje përpara maturimit bëhet me çmimin aktual të tregut. Çmimi i shitjes së parakohshme mund të jetë i ndryshëm nga shuma që investitori do të merrte duke e mbajtur titullin deri në maturim.
Bonot e Thesarit të Kosovës
Bonot e Thesarit, ose T-bills, janë instrumente financiare afatshkurtra me maturim 3, 6 dhe 12 muaj. Kthimi i investitorit llogaritet si diferenca ndërmjet vlerës nominale dhe çmimit të blerjes së instrumentit.
Kjo mënyrë kthimi do të thotë se investitori paguan një çmim blerjeje dhe, në maturim, merr vlerën nominale. Diferenca ndërmjet tyre është interesi i përfituar nga Bonoja e Thesarit.
Obligacionet e Thesarit të Kosovës
Obligacionet e Thesarit, ose T-bonds, janë instrumente financiare afatmesme dhe afatgjata me maturim mbi një vit. Ndryshe nga Bonot e Thesarit afatshkurtra, obligacionet paguajnë interes në formën e kuponit.
Pagesat e kuponit bëhen çdo gjashtë muaj gjatë gjithë kohëzgjatjes së instrumentit. Normat e kuponit mund të jenë fikse ose të ndryshueshme, sipas kushteve të obligacionit.
Garancia, kthimi dhe likuiditeti
Burimi thekson se Bonot e Thesarit dhe obligacionet janë instrumente të borxhit qeveritar, përkatësisht afatshkurtra dhe afatgjata. Ato janë të garantuara nga Republika e Kosovës.
Nëse instrumentet mbahen deri në maturitet, pagesa e principalit dhe e interesit garantohet sipas kushteve të tyre. Burimi i përshkruan ato si instrumente që sigurojnë kthim fiks kur fondet mbahen deri në maturimin përkatës.
Ato përshkruhen gjithashtu si instrumente likuide, sepse mund të blihen ose të shiten përpara maturimit. Megjithatë, një transaksion i tillë bëhet me çmimin aktual të tregut. Prandaj rezultati i shitjes së parakohshme varet nga çmimi që mund të merret në treg në atë moment dhe jo vetëm nga vlera nominale e instrumentit.
Dallimi thelbësor ndërmjet dy instrumenteve
Bonot e Thesarit kanë maturim 3, 6 ose 12 muaj dhe kthimi i tyre vjen nga diferenca ndërmjet çmimit të blerjes dhe vlerës nominale. Obligacionet e Thesarit kanë maturim mbi një vit dhe paguajnë kupon çdo gjashtë muaj.
Të dyja kategoritë janë tituj të borxhit qeveritar dhe mund të tregtohen përpara maturimit. Dallimi kryesor që duhet mbajtur mend është afati dhe mënyra e pagesës së interesit: zbritje nga vlera nominale për bonot afatshkurtra, kundrejt kuponëve periodikë për obligacionet afatmesme dhe afatgjata.