Oferta monetare, e njohur në këtë mësim si M2, tregon sa dollarë amerikanë janë të disponueshëm në ekonomi në forma që mund të përdoren relativisht lehtë për pagesa ose kursime. Ajo llogaritet nga banka qendrore e Shteteve të Bashkuara, Rezerva Federale, e njohur zakonisht si Fed.
M2 përfshin përgjithësisht paranë fizike në qarkullim, fondet në llogaritë bankare, rezervat që mbahen në sistemin bankar dhe fondet monetare me pakicë. Fed-i i mbledh këta përbërës për të vlerësuar sasinë e përgjithshme të parasë dhe nivelin e likuiditetit në sistemin financiar.
Si mblidhen dhe publikohen të dhënat
Rezerva Federale mbikëqyr bankat, ka qasje në të dhënat e sistemit bankar dhe publikon statistika mbi paranë dhe kreditin. Materiali burimor e lidh publikimin e këtyre të dhënave me raportin Money Stock H.6 Release dhe e përshkruan atë si një publikim të së martës së katërt të çdo muaji, zakonisht rreth orës 13:00. Raporti jep informacion për sasinë e likuiditetit në sistem, ndarjen sipas përbërësve dhe seritë historike.
Qëllimi i të dhënave nuk është vetëm të japë një numër të përgjithshëm. Përbërja e M2 ndihmon të kuptohet se ku ndodhet paraja, sa e aksesueshme është dhe nëse kushtet financiare po e bëjnë atë më të lehtë apo më të vështirë për t’u përdorur nga familjet, bankat dhe bizneset.
Roli i Fed-it dhe i Kongresit
Oferta monetare ndikohet si nga Rezerva Federale, ashtu edhe nga vendimet fiskale të Kongresit. Fed-i është një institucion publik me pavarësi operacionale në politikën monetare, por mbetet përgjegjës ndaj publikut dhe Kongresit.
Kur banka qendrore gjykon se ekonomia ka nevojë për mbështetje, mund të krijojë kushte lehtësuese. Materiali përmend blerjen e obligacioneve nga bankat në këmbim të parasë, uljen e normave të interesit dhe zvogëlimin e rezervave që bankat duhet të mbajnë. Këto masa synojnë ta bëjnë paranë dhe kredinë më të disponueshme.
Kur ekonomia konsiderohet tepër e nxehur, banka qendrore mund të kalojë në kushte shtrënguese: të shesë obligacione në këmbim të parasë, të rrisë normat e interesit dhe të kërkojë më shumë rezerva nga bankat. Në logjikën e materialit, lehtësimi rrit ofertën monetare, ndërsa shtrëngimi e frenon ose e stabilizon atë.
Edhe politika fiskale ka ndikim. Rritja e huamarrjes dhe e shpenzimeve publike mund ta zgjerojë sasinë e parasë që qarkullon në ekonomi, ndërsa ulja e tyre mund të kontribuojë në një ofertë monetare më të qëndrueshme.
Oferta monetare, produktiviteti dhe inflacioni
Argumenti qendror i materialit është se një rritje e fortë e ofertës monetare mund të sjellë inflacion të lartë kur prodhimi dhe produktiviteti nuk rriten me të njëjtin ritëm. Në këtë situatë, më shumë para ndjekin një sasi më të kufizuar mallrash dhe shërbimesh. Rritja e produktivitetit mund ta zbusë presionin, sepse ekonomia prodhon më shumë, por burimi e paraqet një kompensim të plotë si të rrallë.
Materiali e lidh zgjerimin e parasë edhe me uljen e normave të interesit, rritjen e likuiditetit global dhe rritjen e çmimeve. Kjo lidhje shpjegohet përmes pozitës së dollarit si monedhë rezervë ndërkombëtare dhe si një nga format më likuide të këmbimit. Për këtë arsye, veprimet e Fed-it mund të ndikojnë vendimet e bankave të tjera të mëdha qendrore, përfshirë Bankën Qendrore Evropiane, Bankën e Anglisë, Bankën e Japonisë dhe Bankën e Kanadasë.
Si vlerësohet drejtimi i M2
Për të parashikuar drejtimin e ofertës monetare, materiali sugjeron vëzhgimin e mbledhjeve, vendimeve dhe komunikimit të bankave qendrore dhe qeverive. Një ton lehtësues, i quajtur shpesh dovish, sinjalizon gatishmëri për kushte më mbështetëse. Një ton shtrëngues, ose hawkish, sinjalizon shqetësim për inflacionin dhe prirje drejt kushteve më të forta monetare.
Duhet ndjekur edhe gatishmëria e Kongresit për më shumë shpenzime dhe huamarrje. Inflacioni vepron si kufi politik, sepse rritja e çmimeve ul fuqinë blerëse të kursimeve, e bën planifikimin më të vështirë dhe prek drejtpërdrejt koston e jetesës.
Shembuj historikë të përmendur në material
Burimi përmend episode të rritjes së shpejtë të parasë pa rritje të krahasueshme të produktivitetit: Hungarinë dhe Kinën në vitet 1940, Nikaraguan në vitet 1980, Jugosllavinë dhe Perunë në vitet 1990, Zimbabvenë në vitet 2000 dhe Venezuelën në vitet 2010. Këta shembuj përdoren për të ilustruar rrezikun e humbjes së fuqisë blerëse kur zgjerimi monetar ndahet nga kapaciteti real prodhues.
Për vitet 2020, materiali ndalet te pandemia e COVID-19. Mbyllja e bizneseve dobësoi prodhimin në Shtetet e Bashkuara dhe në zonën e euros, ndërsa autoritetet zgjeruan mbështetjen monetare dhe fiskale për ekonomi me të ardhura dhe aktivitet të reduktuar. Edhe pse Fed-i dhe Banka Qendrore Evropiane i përshkruan fillimisht presionet inflacioniste si kalimtare, inflacioni më pas arriti nivelet më të larta në dekada.
Mësimi që nxjerr burimi është se zgjerimi i fortë i parasë, i kombinuar me prodhim të kufizuar, mund të krijojë inflacion më të lartë nga sa pritet. Ai e paraqet produktivitetin dhe punën reale si baza të rritjes së qëndrueshme dhe paralajmëron se krijimi i parasë nuk është zgjidhje pa kosto për probleme komplekse.
Fotografia historike e janarit 2022
Në pjesën përmbyllëse, materiali përshkruan gjendjen e janarit 2022: norma interesi pranë zeros ose negative në një pjesë të botës së zhvilluar, perspektivë ekonomike e dobët, tregje pune të brishta dhe inflacion i lartë. Kjo është një fotografi e datuar e burimit, e përdorur për të argumentuar se politikat monetare e fiskale lehtësuese nuk mund ta zëvendësojnë pafundësisht rritjen e produktivitetit dhe të prodhimit real.