Shqipëria përballet me një paradoks të theksuar në konsumin digjital: ndërsa qytetarët përdorin masivisht internetin për të lexuar lajme, ata renditen ndër të fundit në Europë për përdorimin e platformave transmetuese të videove dhe filmave (streaming). Sipas të dhënave më të fundit të publikuara nga Eurostat, vetëm 49.91% e përdoruesve shqiptarë të internetit të moshës 16-74 vjeç kanë parë televizion apo video online gjatë vitit 2024. Kjo shifër është dukshëm më e ulët se mesatarja e Bashkimit Europian prej 78.75%, duke krijuar një hendek prej afërsisht 29 pikë përqindjeje.
Në shkallë kontinentale, vetëm Rumania shënon një nivel më të ulët se Shqipëria me 43.99%, ndërsa Bullgaria ndodhet menjëherë pas nesh me 55.07%. Kjo diferencë bëhet akoma më e dukshme kur krahasohet me vendet lidhëse të Europës Veriore si Holanda (96.07%), Finlanda (95.77%) dhe Norvegjia (94%), ku konsumi i videove online është shndërruar në një normë pothuajse universale për çdo përdorues të rrjetit.
Mbetja prapa në krahasim me rajonin e Ballkanit Perëndimor
Ndryshe nga sa mund të pretendohet se ky është një fenomen tipik për vendet në zhvillim, të dhënat e Eurostat tregojnë se Shqipëria mbetet prapa të gjithë fqinjëve të saj rajonalë. Në Malin e Zi, 81.92% e përdoruesve të internetit konsumojnë video dhe TV online, në Kosovë kjo shifër arrin në 80.02%, në Serbi 78.43%, ndërsa në Maqedoninë e Veriut 74.13%. Madje edhe Bosnjë-Hercegovina, me 65.33%, qëndron dukshëm më lart se Shqipëria, duke e vendosur vendin tonë në fund të tabelës rajonale me një diferencë prej më shumë se 32 pikë përqindjeje nga Mali i Zi.
Megjithatë, tabela ndryshon kryekëput kur analizohet leximi i lajmeve në internet. Në vitin 2025, 73.27% e përdoruesve shqiptarë të internetit kanë lexuar faqe lajmesh, gazeta ose revista online. Kjo normë tejkalon lehtësisht mesataren e Bashkimit Europian prej 70.81%. Por përsëri, brenda Ballkanit Perëndimor, Shqipëria kalon vetëm Maqedoninë e Veriut (67.66%), ndërsa udhëhiqet nga Mali i Zi (86.39%), Serbia (83.82%), Bosnjë-Hercegovina (82.92%) dhe Kosova (77.62%). Në shkallë europiane, Çekia kryeson këtë kategori me 92.02% të përdoruesve.
Muzika dhe lojërat elektronike
Sa i përket dëgjimit apo shkarkimit të muzikës në internet gjatë vitit 2024, Shqipëria regjistroi një normë prej 54.26%, kundrejt mesatares së BE-së prej 64.97%. Në rajon, Kosova kryeson me 65.70%, ndërsa Serbia shënon nivelin më të ulët me vetëm 30.19%. Në vendet si Norvegjia, Irlanda dhe Suedia, konsumi i muzikës online tejkalon 81% të përdoruesve.
Diferenca më e vogël midis Shqipërisë dhe BE-së vërehet në sektorin e lojërave elektronike (gaming). Për vitin 2024, 28.05% e përdoruesve shqiptarë të internetit luanin ose shkarkonin lojëra online, përkundrejt 33.70% në BE. Në rajon, Kosova kryeson me 32.52%, ndërsa Bosnjë-Hercegovina mbyll renditjen me 16.80%.
Analiza e Alb.Markets
Të dhënat e Eurostat zbulojnë një prirje strukturore të tregut shqiptar të medias dhe telekomunikacionit. Përdoruesit shqiptarë janë aktivë në absorbimin e informacionit tekstual falas (lajmeve), por shfaqin rezistencë ose kufizime ndaj shërbimeve streaming të cilat zakonisht kërkojnë gjerësi më të madhe brezi, pajisje smart më të avancuara ose abonime me pagesë.
Në Bashkimin Europian, konsumi kulturor digjital po zhvendoset me shpejtësi drejt modelit me pagesë. Në vitin 2025, 39% e përdoruesve të internetit në BE (ose 37% e gjithë popullsisë) kanë blerë shërbime kulturore online, ku abonimet për filma, seriale dhe sport udhëheqin me 33%, të ndjekura nga biletat e eventeve (29%) dhe muzika (23%). Vende si Irlanda (64%) dhe Danimarka (61%) tregojnë se monetizimi digjital është shtylla kryesore e industrisë së medias.
Argumenti i kundërt me këtë analizë do të sugjeronte se niveli i ulët i streaming-ut në Shqipëri nuk lidhet me mungesën e kërkesës apo fuqisë blerëse, por me praninë e lartë të informalitetit në tregun e shpërndarjes kabllore dhe piraterisë televizive. Shumë konsumatorë shqiptarë përdorin rrjete tradicionale TV ose shërbime jozyrtare IPTV që nuk kapen mirë nga pyetësorët standardë të Eurostat për përdorimin e internetit.
Sidoqoftë, Alb.Markets vlerëson se ky faktor nuk e zbut plotësisht realitetin e tregut: hendeku prej 32 pikë përqindjeje me Malin e Zi apo Kosovën tregon se ofertat zyrtare të platformave SVOD (Subscription Video on Demand) dhe kultura e pagesës për përmbajtje digjitale mbeten ende në hapat e tyre të parë në Shqipëri. Kjo përfaqëson një sfidë për operatorët e telekomunikacionit dhe krijuesit e përmbajtjes, por gjithashtu edhe një hapësirë të madhe të pashfrytëzuar rritjeje për vitet e ardhshme.
Përfundimi i Alb.Markets
Shqipëria përfaqëson një treg me potencial të lartë por ende të pashfrytëzuar për shërbimet me pagesë në internet. Kalimi nga konsumi falas i lajmeve te platformat e monetizuara të streaming do të kërkojë formalizim më të madh të tregut dhe rritje të depërtimit të broadband-it cilësor.
