Telefonata 40-minutëshe që e la turneun e Ed Sheeran-it në një fije peri

Kur pronari i New England Patriots, Robert Kraft, bëri një telefonatë 40-minutëshe me yllin e popit Ed Sheeran, tema kryesore ishte faturimi për një shfaqje të ardhshme në stadium e këtij të fundit. Rezultati përfundimtar ishte një mësim i ashpër mbi biznesin e argëtimit live: edhe një artist i fuqishëm si Ed Sheeran, që në turne ka arkëtuar 1.9 miliardë dollarë nga afro 21 milionë bileta mund të shohë që planet e tija mund të ndërpritet brenda natës, kur pronarët privatë të mjediseve ku mbahen koncertet zbatojnë kontrollin e tyre.
Kraft dhe një grup i koordinuar pronarësh të Ligës Kombëtare të Futbollit (NFL) – përfshirë David Tepper të Carolina Panthers, Arthur Blank të Atlanta Falcons dhe Jeffrey Lurie të Philadelphia Eagles – bënë të qartë se mega-mjediset e tyre do të anulonin datat e rezervuara të koncertit të Sheeran, nëse këngëtari mbështetës Macklemore nuk largohej nga turneu. Ultimatumi erdhi pas komenteve të përsëritura politike të Macklemore në skenë në lidhje me konfliktin izraelito-palestinez gjatë seteve hapëse në MetLife Stadium. I ballafaquar me kërcënimin e menjëhershëm për humbjen e stadiumeve kyçe të turneut në Amerikën Veriore, promotori Messina Touring e hoqi Macklemore nga lista, duke shkaktuar anulime në seri të grupit dhe duke e hedhur markën historikisht neutrale dhe të pëlqyeshme për masat të yllit Sheeran në një fazë të rëndë të menaxhimit të reputacionit.

Pushteti strukturor i infrastrukturës së stadiumeve

Për artistët e nivelit më të lartë në turne, shfaqjet live nuk janë më thjesht ngjarje promovuese për albumet e regjistruara; ato përfaqësojnë shtytësin kryesor të të ardhurave të sipërmarrjes. Sheeran, të ardhurat dhjetëvjeçare të të cilit arritën në 922.3 milionë dollarë në vitet 2010 sipas të dhënave të Pollstar, mbështetet rëndë te një rrjet i vogël mjedisesh moderne dhe me kapacitet të lartë të NFL-së (Liga e Futbollit Amerikan), të vetmet të afta të presin nga 60,000 deri në 80,000 pjesëmarrës për natë. Këto mega-mjedise ofrojnë një rendiment financiar të pashoq për çdo shfaqje, duke formuar themelin e turneve moderne globale në stadiume.
Megjithatë, ky model biznesi krijon një fuqi të pakontrolluar tek një kartel i përqendruar i pronarëve të mjediseve. Ndryshe nga sallat tradicionale të koncerteve ose amfiteatrot komunale, stadiumet e NFL-së kontrollohen fuqishëm nga miliarderë individualë, të cilët veprojnë si pronarë operacionalë tokash dhe si kujdestarë të markës për franshizat e tyre përkatëse. Kur këta pronarë veprojnë në bashkërendim nëpër tregjet rajonale, ata ushtrojnë një levë financiare të menjëhershme dhe të panogociueshme mbi logjistikën e turneut. Një promotor nuk mund ta zhvendosë lehtësisht një event stadiumi me 70,000 vende në një arenë lokale pa shkatërruar modelin financiar dhe arkitekturën e biletave të turneut.

Po në Shqipëri pse disa vende e ndaluan Kanye West, por Rama i dha 4 mln euro për koncertin në Shqipëri

Një ngjarje e ngjashme ka ndodhur në Shqipëri jo shumë kohë më parë, por në sensin e kundërt. Ndërkohë që shumë shtete evropiane e anuluan koncertin e Kanye West, qeveria Shqiptare me një vendim arbitrar vendosi të sponsorizonte me 4 milion dollarë koncertin e tij duke e paguar nga taksat e Shqiptarëve edhe pse financiarisht nuk ishte rentabël.
Kryeministri Rama e mbrojti ngjarjen, duke argumentuar se ajo do të gjeneronte të paktën 100 milionë euro të ardhura për vendin, të cilat ai i lidhi me një rritje të rezervimeve të akomodimit rreth kohës së koncertit. Asgjë e tillë nuk u provua në të vërtetë!
Vendimi i Shqipërisë për të investuar në koncertin e Kanye West vjen në një kohë kur disa vende evropiane kanë ndaluar performancat e tij . Vende si Franca, Mbretëria e Bashkuar, Australia dhe Polonia e ndaluan performancën e tij ose nuk e lejuan të hynte në vend. Reperi, i cili së fundmi njihet si YE, është përjashtuar për shkak të komenteve të tij provokuese në të kaluarën, të cilat kanë përfshirë vërejtje antisemite , lëvdata për Adolf Hitlerin dhe përmbajtje me imazhe naziste. Megjithatë qeveria Shqiptare, me fondet e taksapaguesve, vuri veton mbi këtë koncert duke i ofruar fonde kompanisë organizatore të cilën "gjuhët e liga" e lidhin me figura të pushtetit.

Analiza e Alb.Markets

Nga perspektiva e investimeve dhe e menaxhimit të rrezikut, ndërprerja e turneut të Sheeran tregon se rreziku i përqendrimit të pushtetit nëpërmjet mjediseve apo levave politike është një nga rreziqet e nënvlerësuara shumë në ekosistemin e muzikës live. Promotorët e koncerteve mbrohen rregullisht ndaj ngjarjeve të motit, sëmundjeve të artistëve dhe luhatjeve të monedhave, por pak prej tyre çmojnë kontratualisht rrezikun e bllokimeve operacionale të koordinuara që nisen nga mosmarrëveshjet politike.

Për ta vlerësuar situatën në mënyrë të drejtë, duhet të vlerësohet perspektiva e pronarëve të stadiumeve dhe promotorëve. Operatorët e mjediseve argumentojnë se pritja e një spektakli argëtues multi-milionësh kërkon ruajtjen e një harmonie të gjerë publike dhe shmangien e mosmarrëveshjeve politike me fërkime të larta që mund t'i largojnë fansat, sponsorët e korporatave ose partnerët bashkiakë vendorë. Nga një pikëpamje e pastër e menaxhimit të ambienteve, pronarët ruajnë të drejtën ligjore dhe tregtare për të mbrojtur pozicionimin tregtar të pronës së tyre dhe për të parandaluar akte që ata i shohin si kalim në fjalime inflamatore. Për më tepër, promotorë si Messina Touring veprojnë nën detyrime kontraktuale ndaj pronarëve të stadiumeve; kur përballen me rrezikun e humbjes së qasjes kritike në mjedise, dorëzimi ndaj kërkesave të pronarëve përfaqëson një vendim racional financiar për të mbrojtur ekonomikën më të gjerë të një turneu në disa qytete.
Megjithatë, ky kundërargument dështon të përmbysë realitetin thelbësor të ekspozuar nga ky konflikt: bilanci i pushtetit në argëtimin live ka kaluar në mënyrë vendimtare drejt kontrolluesve të mjediseve. Kur pronarët e mjediseve koordinojnë veprimet në një rrjet joformal nëpër linjat e franshizës, ata krijojnë një censurë private apo shtetërore de facto që i ekspozon artistët globalë në turne ndaj një brishtësie të rëndë operacionale. Përpjekja e Sheeran për të qëndruar apolitik dështoi, sepse turnetë moderne në stadiume varen në mënyrë strukturore nga operatorët e infrastrukturës, të cilët janë gjithnjë e më të gatshëm të përdorin leva financiare ose jo-financiare mbi listat artistike.
Në fund të fundit, ky episod i sinjalizon industrisë më të gjerë të argëtimit live se strategjitë shumëvjeçare të stadiumeve duhet të marrin parasysh rreziqet e qeverisjes. Artistët dhe promotorët mund të detyrohen së shpejti të rinegociojnë kontratat e qasjes në mjedise, të ndërtojnë mbrojtje të qarta të forcës madhore rreth mosmarrëveshjeve politike ose të diversifikojnë portofolet e tyre të mjediseve për të shmangur mbajtjen peng nga një grusht "portierësh" stadiumesh.