Teoria Fibonacci

Teoria Fibonacci qëndron në bazën e shumë mjeteve, treguesve dhe strategjive të analizës teknike. Për ta përdorur me kuptim, duhet dalluar se çfarë është vargu Fibonacci, si nxirren raportet dhe si përdoren ato për korrigjimet e çmimit.

Leonardo Fibonacci dhe Liber Abaci

Leonardo Pisano, i njohur më gjerësisht si Leonardo Fibonacci, ishte matematikan evropian i Mesjetës. Në vitin 1202 ai shkroi Liber Abaci, ose “Libri i llogaritjes”. Vepra trajtonte këmbimin e monedhave dhe njësive të matjes për tregti, llogaritjen e fitimit dhe interesit, si edhe probleme matematikore e gjeometrike.

Dy pjesë të veprës kanë rëndësi të veçantë për materialin. E para ishte argumenti në favor të sistemit të numrave arabë, në një periudhë kur numrat romakë mbeteshin gjerësisht të përdorur në Evropë. Paraqitja e Fibonacci-t ndihmoi përhapjen e sistemit që përdoret edhe sot.

Pjesa e dytë ishte vargu që sot mban emrin e tij.

Çfarë është vargu Fibonacci?

Vargu është një seri numrash të plotë ku çdo numër është shuma e dy numrave para tij. Ai nis me zero dhe një, të quajtur numrat fillestarë:

0, 1, 1, 2, 3, 5, 8, 13, 21, 34, 55, 89, 144, 233, 377…

0 + 1 = 1
1 + 1 = 2
1 + 2 = 3
2 + 3 = 5
3 + 5 = 8
5 + 8 = 13

Për tregtarët, rëndësia kryesore nuk është vetëm te vargu, por te raportet që dalin kur numrat e tij pjesëtohen me njëri-tjetrin.

Raportet kryesore Fibonacci

Raportet më të përdorura në material janë 23.6%, 38.2%, 61.8%, 78.6% dhe 161.8%.

Si del raporti 61.8%?

Çdo numër pjesëtohet me numrin që vjen menjëherë pas tij. Me rritjen e vargut, rezultati afrohet me 0.618:

0 ÷ 1 = 0
1 ÷ 1 = 1
1 ÷ 2 = 0.5
2 ÷ 3 = 0.67
3 ÷ 5 = 0.6
5 ÷ 8 = 0.625
8 ÷ 13 = 0.615
13 ÷ 21 = 0.619
21 ÷ 34 = 0.618
34 ÷ 55 = 0.618
55 ÷ 89 = 0.618

Shndërrimi i 0.618 në përqindje jep 61.8%.

Si del raporti 161.8%?

Kur numri pjesëtohet me numrin para tij, rezultati afrohet me 1.618:

1 ÷ 1 = 1
2 ÷ 1 = 2
3 ÷ 2 = 1.5
5 ÷ 3 = 1.67
8 ÷ 5 = 1.6
13 ÷ 8 = 1.625
21 ÷ 13 = 1.615
34 ÷ 21 = 1.619
55 ÷ 34 = 1.618
89 ÷ 55 = 1.618
144 ÷ 89 = 1.618

Raportet 61.8% dhe 161.8% njihen si raporti i artë dhe shfaqen në matematikë, gjeometri, arkitekturë dhe art.

Raporte të tjera nga vargu

Pjesëtimi me numrin e dytë pasues afrohet me 38.2%, ndërsa pjesëtimi me numrin e dytë paraardhës afrohet me 261.8%. Pjesëtimi me numrin e tretë pasues afrohet me 23.6%, ndërsa në drejtimin e kundërt me 423.6%.

Tabela e plotë e materialit tregon se si rezultatet konvergojnë gradualisht te këto raporte. Rastet me pjesëtim me zero nuk kanë vlerë matematikore dhe paraqiten si “nuk përcaktohet”, në vend të zeros së gabuar që shfaqej në burim.

Nga fundi i tabelës, kolonat stabilizohen rreth 0.382, 2.618, 0.236 dhe 4.236. Të shprehura në përqindje, këto bëhen 38.2%, 261.8%, 23.6% dhe 423.6%.

Raportet që dalin nga rrënjët katrore

Disa nivele nxirren duke marrë rrënjën katrore të një raporti ekzistues:

Kështu shpjegohen nivelet 78.6% dhe 127.2%, të cilat përdoren shpesh së bashku me raportet e drejtpërdrejta të vargut.

Niveli 50% dhe raportet Gann

50% përdoret shpesh në analizën Fibonacci, megjithëse teknikisht nuk del nga vargu. Materiali e lidh këtë nivel me W.D. Gann dhe punën e tij në fillim të viteve 1900. Pavarësisht prejardhjes, niveli 50% shfaqet shpesh në grafikët teknikë bashkë me raportet Fibonacci.

Burimi përmbante një tabelë të çrregulluar për numrat 1–5. Marrëdhëniet e saj të lexueshme janë paraqitur saktë më poshtë:

Këto numra nuk duhet të ngatërrohen automatikisht me raportet Fibonacci vetëm sepse përdoren në të njëjtin grafik.

Si lidhen raportet me njëri-tjetrin?

Raportet nën 100% përdoren zakonisht për të matur sa nga lëvizja fillestare është rikthyer. Për shembull, 38.2% përfaqëson një korrigjim më të cekët se 61.8% ose 78.6%. Raportet mbi 100%, si 127.2%, 161.8%, 261.8% dhe 423.6%, përdoren për të projektuar një lëvizje që shkon përtej pikës së mëparshme.

Materiali i trajton 61.8% dhe 161.8% si raportet qendrore: i pari del duke pjesëtuar një numër me pasuesin, ndërsa i dyti duke e pjesëtuar me paraardhësin. Nivelet 78.6% dhe 127.2% lidhen me rrënjët katrore të 0.618 dhe 1.618. Kështu, nivelet e ndryshme nuk janë lista të shkëputura; ato dalin nga të njëjtat marrëdhënie numerike.

Niveli 50% vendoset shpesh në të njëjtin mjet për arsye praktike, por duhet mbajtur veç nga raportet e vargut. E njëjta vlen për rrënjët dhe inverset e numrave të quajtur “raporte të shenjta” në material: disa mund të jenë të dobishëm për analistët teknikë, por nuk bëhen raporte Fibonacci vetëm nga përdorimi i tyre në grafik.

Nga lëvizja fillestare te niveli i çmimit

Një raport duhet të aplikohet mbi një largësi konkrete çmimi. Nëse lëvizja fillestare është 150 pikë, një korrigjim 38.2% përfaqëson 57.3 pikë, ndërsa 61.8% përfaqëson 92.7 pikë. Materiali nuk jep një çmim të saktë hyrjeje për benchmark-u ndërkombëtar i naftës-in; shembulli tregon mënyrën si përqindja shndërrohet në distancë nga pika e nisjes.

Pika e parë dhe e dytë e vizatimit janë vendimtare, sepse ndryshimi i tyre ndryshon të gjitha nivelet. Prandaj mjeti përdoret pasi është identifikuar një lëvizje e rëndësishme, jo mbi çdo luhatje të vogël të grafikut.

Korrigjimet Fibonacci

Përdorimi më i zakonshëm është parashikimi i zonave të mundshme të mbështetjes dhe rezistencës kur tregu korrigjon pas një lëvizjeje të madhe.

Shembulli i materialit merr naftën benchmark-u ndërkombëtar i naftës, e cila bie 150 pikë brenda një prirjeje rënëse. Blerësit mund ta ndalojnë përkohësisht rënien dhe të krijojnë një kundërlëvizje. Sipas teorisë, kjo kundërlëvizje mund të reagojë në 23.6%, 38.2%, 50%, 61.8% ose 78.6% të rënies fillestare.

Mjeti i korrigjimit Fibonacci vendos automatikisht vija horizontale në këto raporte. Qëllimi është të projektohen paraprakisht zonat ku korrigjimi mund të ndalet ose të kthehet, jo të pretendohet se çmimi duhet të reagojë patjetër.

Profili i mjetit