Raportet 10-K dhe 10-Q janë dokumente kryesore për analizën e kompanive publike në Shtetet e Bashkuara. Ato nuk janë thjesht përmbledhje fitimesh: përmbajnë pasqyra financiare, shpjegime të drejtimit, rreziqe, të dhëna mbi biznesin dhe informacion që ndihmon në vlerësimin e qëndrueshmërisë së rezultateve.
Dallimi ndërmjet 10-K dhe 10-Q
| Dokumenti | Periudha | Përmbajtja kryesore |
|---|---|---|
| 10-K | Vjetore | Pasqyrë e gjerë e performancës, operacioneve, rreziqeve dhe pasqyrave financiare të audituara për vitin fiskal. |
| 10-Q | Tremujore | Përditësim i rezultateve me pasqyra të paaudituara dhe diskutim e analizë nga drejtimi; më pak i plotë se 10-K. |
10-K jep pamjen më të thellë të vitit. 10-Q ndihmon të shihet si po ndryshon biznesi gjatë vitit dhe nëse zhvillimet e fundit janë në përputhje me historinë e paraqitur në raportin vjetor.
Ku gjenden raportet
Kompanitë zakonisht i publikojnë dokumentet në seksionin e marrëdhënieve me investitorët ose të raporteve financiare. Ato mund të gjenden edhe në shërbime të përgjithshme të të dhënave financiare. Burimi zyrtar është sistemi publik EDGAR i Komisionit amerikan të Letrave me Vlerë dhe Bursave, ku depozitohen raportet e kompanive.
Për analizë të kujdesshme, dokumenti zyrtar është më i rëndësishëm se përmbledhjet e palëve të treta, sepse ruan shënimet, tabelat dhe formulimin e plotë të rreziqeve.
Rritja, fitueshmëria dhe fluksi monetar
Në pasqyrën e të ardhurave dhe atë të flukseve monetare kërkohen:
- rritja ose rënia e të ardhurave;
- marzhet dhe fitueshmëria;
- aftësia për ta kthyer fitimin kontabël në para;
- shpenzimet që kërkon mirëmbajtja ose zgjerimi i biznesit;
- qëndrueshmëria e fitimeve dhe flukseve.
Një kompani mund të raportojë fitim, por të ketë fluks të dobët monetar. Investitori në vlerë kërkon të kuptojë nëse fitimet janë të përsëritshme dhe nëse paraja e krijuar mjafton për detyrimet, investimet dhe kthimin e kapitalit te aksionarët.
Forca e bilancit
Bilanci tregon asetet, detyrimet dhe kapitalin e aksionarëve. Nivelet e borxhit dhe likuiditetit ndihmojnë të vlerësohet nëse kompania mund të përmbushë detyrimet dhe të përballojë një periudhë të vështirë. Analiza duhet të shohë jo vetëm shumën e borxhit, por edhe afatet, normat, kushtet dhe asetet që mbështesin detyrimet.
Pozicioni konkurrues
Përshkrimi i biznesit dhe seksioni i diskutimit të drejtimit mund të japin informacion për pjesën e tregut, avantazhin konkurrues, madhësinë e tregut dhe dinamikën e industrisë. Këto elemente ndihmojnë të vlerësohet nëse kompania ka gjasa të ruajë fitimet dhe të përballojë konkurrencën.
Duhet të krahasohet mënyra si drejtimi e përshkruan biznesin me rezultatet faktike. Një narrativë optimiste pa përmirësim të marzheve, flukseve ose pozicionit konkurrues kërkon verifikim më të thellë.
Drejtimi dhe qeverisja
Raportet përmbajnë diskutime mbi drejtimin, kompensimin e drejtuesve dhe qeverisjen. Investitori shqyrton cilësinë dhe integritetin e ekipit drejtues dhe nëse interesat e tij janë të përafruara me ato të aksionarëve. Politikat e kapitalit, blerjet e kompanive, emetimi i aksioneve dhe kompensimi mund të tregojnë si e trajton drejtimi kapitalin e pronarëve.
Rreziqet dhe pasiguritë e përshkruara nga kompania
Seksionet sasiore dhe cilësore të rrezikut mund të trajtojnë ekspozimin ndaj valutave, normave të interesit, dividendëve, çmimeve të lëndëve të para ose kushteve të tregut. Formulimi duhet lexuar me kujdes, sidomos kur një rrezik i ri shfaqet ose kur gjuha bëhet më specifike nga një periudhë në tjetrën.
Vlerësimi nga të dhënat e raportit
Shifrat e pasqyrës së të ardhurave, bilancit dhe fluksit monetar mund të përdoren për të llogaritur:
- raportin çmim/fitim;
- raportin çmim/vlerë kontabël;
- fitimin për aksion;
- flukset monetare të skontuara;
- tregues të borxhit, likuiditetit dhe kthimit mbi kapitalin.
Këto matje ndihmojnë të krahasohet çmimi i tregut me vlerën e brendshme të mundshme, por duhet të interpretohen bashkë me cilësinë e biznesit.
Shënimet dhe shpërndarja e kapitalit
Shënimet poshtë pasqyrave financiare mund të shpjegojnë politika kontabël, detyrime, angazhime, procedura ligjore dhe elemente që nuk duken në tabelat kryesore. Ato nuk duhen anashkaluar.
Raportet zakonisht përshkruajnë edhe dividendët, riblerjet e aksioneve dhe politikat e shpërndarjes së kapitalit. Historia e kthimit të kapitalit mund të tregojë besimin e drejtimit, por një dividend ose riblerje nuk është domosdoshmërisht pozitiv nëse financohet me borxh ose kryhet me çmim të tepruar.