Rrethi i kompetencës përfaqëson fushat në të cilat një investitor ka njohuri të dobishme të krijuara nga përvoja ose studimi. Koncepti lidhet me Warren Buffett dhe Charlie Munger dhe mbështetet te një dallim i thjeshtë: nuk është e nevojshme të kuptosh çdo industri, por duhet të dish qartë se çfarë kupton dhe çfarë nuk kupton.
Disa biznese mund të shpjegohen lehtë nga shumica e njerëzve. Të tjera kërkojnë njohuri teknike, rregullatore ose ciklike që fitohen vetëm me studim të thellë. Rreziku lind kur investitori sillet sikur kufiri ndërmjet këtyre dy zonave nuk ekziston.
Si përcaktohet rrethi
Një vetëvlerësim i dobishëm mund të fillojë me pyetje konkrete:
- Cilat industri ose modele biznesi më interesojnë aq sa t’i studioj vazhdimisht?
- A mund ta shpjegoj qartë si fiton para një kompani?
- A mund të lexoj një raport fitimesh dhe të formuloj pyetje të rëndësishme?
- A mund të dalloj pozicionin e kompanisë ndaj konkurrentëve?
- Cilat janë pjesët e biznesit që nuk i kuptoj ende?
Ndershmëria është thelbësore. Heqja nga lista e industrive që nuk kuptohen nuk është dobësi; është menaxhim rreziku. Investitori duhet të mësojë nga gabimet dhe të dallojë mungesën e informacionit nga mungesa e kompetencës.
A mund të zgjerohet?
Po. Rrethi i kompetencës nuk është i ngrirë. Ai mund të zgjerohet përmes librave, raporteve të industrisë, periodikëve, bisedave me specialistë dhe analizës së kompanive. Burimi jep shembullin e investitorit Mohnish Pabrai, i cili fillimisht refuzoi një mundësi në industrinë e automjeteve sepse nuk e njihte sektorin. Kur mundësia u shfaq përsëri, ai nuk bleu menjëherë. Studioi industrinë, foli me investitorë e profesionistë dhe u përpoq të kuptonte ekonominë e saj përpara se të investonte në një prodhues automjetesh.
Vlera e shembullit nuk është rezultati i mëvonshëm i investimit, por procesi: zgjerimi i kompetencës duhet të ndodhë përpara vendimit, jo pasi kapitali është vënë në rrezik.
Të mësuarit si pjesë e investimit
Investimi në vlerë është një proces i vazhdueshëm mësimi. Leximi i gjerë, kurioziteti dhe përpjekja për t’u bërë pak më i ditur çdo ditë e rrisin cilësinë e mundësive që mund të kuptohen.
Burimi sjell edhe shembullin e Peter Lynch, i cili menaxhoi një fond të madh aksionesh nga viti 1977 deri në vitin 1990 dhe realizoi një kthim mesatar vjetor prej 29.2%, më shumë se dyfishi i një indeksi të gjerë të tregut gjatë asaj periudhe. Parimi i lidhur me të ishte investimi në atë që kuptohet, jo ndjekja e kompanive ose industrive që investitori nuk mund t’i shpjegojë.
Tri rregulla pune
- Blini vetëm atë që kuptoni. Duhet të kuptohen burimet e të ardhurave, kostot, konkurrenca dhe rreziqet kryesore.
- Bëni detyrat e shtëpisë. Njohja e produktit nuk zëvendëson leximin e pasqyrave financiare dhe vlerësimin e çmimit.
- Mendoni afatgjatë. Kompetenca ka vlerë kur përdoret për të dalluar ekonominë e qëndrueshme të biznesit nga zhurma afatshkurtër.
Koha e kaluar duke lexuar dhe menduar mund të zvogëlojë vendimet impulsive. Qëllimi nuk është të krijohet një listë e gjatë industrish “të njohura”, por një hartë e sinqertë e asaj që investitori mund të analizojë me përgjegjësi.