Drejtuesit amerikanë të industrisë së naftës kanë paralajmëruar prej muajsh se mbyllja e zgjatur e Ngushticës së Hormuzit do të shkaktonte në mënyrë të pashmangshme një krizë karburantesh. Tani, ata thonë se ajo ka mbërritur.
Rezervat tregtare të karburanteve në mbarë botën janë pakësuar për më shumë se gjashtë muaj, ndërsa rezervat strategjike të naftës bruto nuk mund të përdoren shumë më tej. Sulmet e javës së kaluar mbyllën një tubacion të rëndësishëm të naftës bruto në Arabinë Saudite, i cili anashkalonte Ngushticën, duke lënë të bllokuara të paktën 2.5 milionë fuçi në ditë nga një treg global nafte që tashmë është i shtrënguar, sipas vlerësimeve të analistëve.
“Të gjithë mekanizmat që ndihmuan në zbutjen e rrezikut të çmimit dhe furnizimit (si përdorja e rezervave)”, tha të premten Mike Wirth, CEO i Chevron, në një konferencë për energjinë në Austin, Teksas. “Tani, në masë të madhe, janë shteruar dhe nuk kemi më në sistem rezervat mbrojtëse që kishim kur gjithçka filloi.”
Mike Wirth, kryetar dhe CEO i Chevron Corporation. Leonardo Fernandez Viloria/Reuters
Është e vështirë të parashikohet se ku do të shkojnë çmimet e naftës, shtoi ai, por për momentin është e vështirë të imagjinohet që çmimet të bien shpejt.
“Do të doja t’ju thosha se shoh ndonjë arsye që situata të përmirësohet, por tani për tani është e vështirë ta shoh këtë të ndodhë”, tha ai.
Këshilltarët veteranë të sektorit të energjisë thonë se, duke qenë se nuk ka një zgjidhje për luftën me Iranin, situata rrezikon të dalë jashtë kontrollit. Çmimet e naftës dizel janë rritur në një rekord prej 6.23 dollarësh për gallon, ndërsa çmimet e benzinës, të cilat këtë verë ranë nën 4 dollarë për gallon, janë rikthyer në 4.32 dollarë.
Disa analistë të energjisë thonë se po marrin pyetje nga investitorët se kur konsumatorët, të goditur nga çmimet e larta, do të fillojnë të tërhiqen nga shpenzimet e reja.
Administrata Trump u ka premtuar vazhdimisht amerikanëve se çmimet në pompa do të ulen dhe se furnizimet e energjisë nga Lindja e Mesme do të vazhdojnë të rriten.
Sekretari i Brendshëm Doug Burgum tha të hënën, në një aktivitet të G-20 për energjinë në Houston, se “çmimet gjatë administratës së mëparshme ishin gjithsesi të larta” dhe se amerikanët do t’i kishin paguar këto çmime përgjithmonë, sepse ish-presidenti Joe Biden “po ndiqte një politikë të pakësimit të energjisë dhe mbylljes së rafinerive”.
“Nëse doni të shkruani për çmimet, sigurohuni që të përfshini fjalën ‘të përkohshme’, sepse ky është një çrregullim i përkohshëm”, u tha Burgum gazetarëve.
Shtëpia e Bardhë sheh dy leva kryesore që mund të përdorë për të ndihmuar në uljen e çmimeve: rritjen e prodhimit në Venezuelë dhe zgjerimin e kapacitetit amerikan për prodhimin e karburanteve.
Gjatë muajve të fundit, zyrtarët amerikanë janë përqendruar në arritjen e marrëveshjeve që pritet të forcojnë prodhimin e naftës në Venezuelë. Në fillim të shtatorit, ata u takuan me drejtues të rafinerive amerikane për të diskutuar rritjen e kapacitetit të vendit për prodhimin e karburanteve. Një zyrtar i lartë amerikan tha se administrata është e kënaqur me përparimin e bërë deri tani në të dyja frontet.
Drejtuesit e kompanive të energjisë dhe zyrtarët e Shtëpisë së Bardhë thonë se kanë pasur një dialog të vazhdueshëm për situatën energjetike që prej shpërthimit të konfliktit dhe se CEO-t, përfshirë Wirth, flasin shpesh me Sekretarin e Energjisë Chris Wright.
Por Wirth tha të premten se nuk kishte folur me Presidentin Trump që nga 3 gushti, kur presidenti tha në një postim në Truth Social se CEO nuk i kishte dhënë administratës së tij meritat për rezultatet e mira të industrisë së naftës. Trump i bëri thirrje Chevron dhe kompanive të naftës që të ulnin “Çmimet e Naftës për konsumatorët (me pakicë!), TANI!”
Disa CEO dhe këshilltarë të energjisë thonë se janë alarmuar gjatë javëve të fundit, ndërsa konflikti është intensifikuar sërish, me anije dhe infrastrukturë energjetike që po sulmohen nga të dyja palët.
“Avantazhi në shumicën e negociatave zakonisht i shkon palës që ka kohën në anën e saj dhe është e gatshme të jetë e duruar”, tha Wil VanLoh, themelues dhe CEO i Quantum Capital Group, gjatë konferencës në Austin.
Irani, tha ai, “është i gatshëm të vuajë. Populli i tij ka vuajtur tashmë shumë për shumë dekada.”
Kina po kontribuon pjesërisht në shtrëngimin global të furnizimit. Për muaj me radhë, importuesi më i madh i naftës në botë ishte mbështetur në rezervat e veta të naftës bruto për gati gjysmën e konsumit të tij ditor, duke i dhënë tregjeve të naftës një lehtësim.
Por gjatë javëve të fundit, ajo ka rifilluar blerjet nga furnizuesit ndërkombëtarë, thanë analistët.
Çmimet e naftës bruto amerikane janë rritur 19% gjatë tre javëve të fundit, duke u tregtuar pranë 101 dollarëve për fuçi, ndërsa sulmet në Lindjen e Mesme janë shtuar.
Në 6 muajt e fundit (Mars – Shtator 2026), çmimi i naftës në Shqipëri është rritur me rreth 28% - 30,8%.
Irani ka shënjestruar cisternat e naftës që kalojnë nëpër Ngushticë, edhe pasi Trump dhe bashkëpunëtorët e tij u mburrën se kishin shoqëruar disa anije në mënyrë të pazbuluar përmes rrugës ujore.
Militantët Houthi kanë ndërmarrë kohët e fundit sulme nga Jemeni ndaj infrastrukturës dhe objekteve ushtarake të Arabisë Saudite dhe kanë dëmtuar tubacionin East-West, i cili shtrihej nga fusha e naftës Abqaiq deri në Yanbu al-Bahr, një qytet-port i madh saudit në Detin e Kuq.
Një imazh satelitor i siguruar nga Vantor të dielën tregon pasojat e një sulmi të fundit me dron ndaj tubacionit East-West në Arabinë Saudite.
Imazh satelitor Vantor/AP
Trump është zotuar të ushtrojë presion ekonomik ndaj Iranit dhe ka përjashtuar dërgimin e trupave tokësore. Ai ka thënë se pret që lufta të zgjasë deri në zgjedhjet e mesmandatit në nëntor, por investitorët thonë se besojnë se lufta do të vazhdojë edhe përtej tyre.
“Ky ishte sinjali se kjo do të zgjaste”, tha Dan Pickering, themelues i Pickering Energy Partners, një firmë financiare.
Ndërkohë, tha ai, furnizimet me dizel janë të kufizuara për shkak të ndërprerjeve të rafinerive pas konflikteve në Lindjen e Mesme dhe Rusi.
Kërkesa për këtë karburant pritet të rritet ndërsa fermerët që përdorin pajisje të rënda hyjnë në sezonin e korrjeve.
“Dizeli nuk ka zgjidhje të lehtë”, tha Pickering.
Trump ka thënë se Ukraina duhet të ndalojë sulmet ndaj Rusisë që rrezikojnë furnizimet globale me dizel.
Në mars, CEO-t e tre kompanive më të mëdha amerikane të naftës — ExxonMobil, Chevron dhe ConocoPhillips — paralajmëruan zyrtarët e Trump, përfshirë Burgum dhe Wright, se një mbyllje e zgjatur e Ngushticës mund të çonte në mungesë të produkteve të rafinuara, si dizeli, raportoi në atë kohë The Wall Street Journal.
Disa drejtues të industrisë kanë qenë privatisht kritikë ndaj mënyrës se si Trump ka menaxhuar konfliktin.
Në konferencën e së hënës, Burgum hodhi poshtë spekulimet e vazhdueshme se Shtëpia e Bardhë po shqyrton seriozisht një ndalim të përkohshëm të eksporteve amerikane të produkteve të rafinuara, si dizeli.
Ai tha se ekipi i Trump nuk beson se një masë e tillë do të ulte çmimet.
“Ne do të bëjmë gjithçka që ndihmon çmimin në vend”, tha Burgum. “Por do të jemi gjithashtu të zgjuar dhe nuk do të kemi thjesht idenë se, nëse ndalojmë eksportet, kjo në njëfarë mënyre do të ndihmojë në mënyrë magjike çmimet.”
