Pedonalizimi i Sheshit "Nënë Tereza" do të Kushtojë 21 Milionë Euro por Mbart Risqe të Larta për Trafikun

Fondi Shqiptar i Zhvillimit (FSHZH) ka çelur zyrtarisht procedurën e prokurimit publik me një fond limit prej 2.08 miliardë lekësh (rreth 21 milionë euro) për transformimin rrënjësor të sheshit "Nënë Tereza" në Tiranë. Ndërhyrja, e cila është pjesë e projektit të gjerë për nyjet multimodale të mobilitetit në Rajonin 1 dhe 2, synon kthimin e sipërfaqes së sheshit në një hapësirë ekskluzivisht këmbësore, duke zhvendosur qarkullimin e automjeteve, parkimin dhe disa funksione kulturore e komerciale në një kompleks multifunksional nëntokësor.

Ky investim i madh publik ridefinon hapësirën urbane të aksit kryesor të kryeqytetit, por njëkohësisht ngre pyetje thelbësore mbi menaxhimin e trafikut gjatë fazës ndërtimore dhe efikasitetin e kostove në raport me kapacitetet realisht të përfituara.

Struktura dhe organizimi i kompleksit nëntokësor

Sipas projektit teknik të FSHZH-së, ndërhyrja nuk kufizohet thjesht në krijimin e hapësirave për parkim, por parashikon një rindërtim strukturor me disa nivele nën tokë:

• Niveli -4 metra: Do të shërbejë si një shesh i ulur multifunksional që funksionon si nyje hyrëse dhe shpërndarëse. Aty do të vendosen një kapelë kushtuar Nënë Terezës me sipërfaqe rreth 700 metra katrorë, një bar-restorant prej 340 metrash katrorë dhe holli i hyrjes së muzeut.
• Niveli -7.75 metra: Dedikohet për parkimin nëntokësor, i cili do të ketë një kapacitet prej rreth 170 vendqëndrimesh për automjete, i lidhur me sipërfaqen përmes ashensorëve dhe shkallëve.
• Niveli -19 metra: Do të akomodojë hapësirën kryesore ekspozuese të Muzeut Arkeologjik, ndërsa zona e pritjes dhe biletarisë do të shtrihet në rreth 500 metra katrorë.

Për sa i përket lëvizjes së automjeteve, trafiku i sipërfaqes do të devijohet tërësisht në një unazë nëntokësore me dy korsi me gjerësi 3.5 metra secila. Hyrje-daljet në këtë unazë do të realizohen përmes tre rampave me nga dy korsi: njëra e pozicionuar në Bulevardin "Dëshmorët e Kombit" (mes Pallatit të Kongreseve dhe Presidencës) dhe dy të tjera në rrugën "Lek Dukagjini", përballë Korpusit Qendror të Universitetit të Tiranës.

Sfidat inxhinierike dhe rreziqet e ekzekutimit

Përpara se të vlerësohet efekti përfundimtar estetik dhe urban, duhet marrë parasysh kompleksiteti i lartë inxhinierik i këtij projekti. Gërmimi deri në thellësinë prej 19 metrash pranë godinave monumentale historike të Ansamblit të Bulevardit kërkon mure perimetrale mbajtëse jashtëzakonisht të forta dhe monitorim me precizion të lartë të strukturave ekzistuese.

Sfidë tjetër mbetet funksionaliteti i rrugëdaljeve. Përthithja e trafikut nga rampa e Bulevardit dhe dy rampat e rrugës "Lek Dukagjini" mund të krijojë pika të ngjeshura bllokimi (bottlenecks) gjatë orëve të pikut, pasi mjetet do të duhet të ngadalësojnë për t'u futur në tunelin nëntokësor.

Alb.Markets Analysis

Vendimi për të hequr aksesin e makinave në sipërfaqen e sheshit "Nënë Tereza" i shërben vizionit për konsolidimin e zonave këmbësore në qendrën e Tiranës. Sidoqoftë, nga pikëpamja e financave publike dhe efikasitetit ekonomik, projekti paraqet një raport disi të çekilibruar kosto-përfitim.

Alokimi i mbi 21 milionë eurove për një kompleks që ofron vetëm 170 vende parkimi nëntokësor do të thotë se kostoja për çdo vend parkimi është jashtëzakonisht e lartë, e krahasueshme me infrastrukturat më të shtrenjta metropolitane në Evropë. Ndërsa përfshirja e muzeut, kapelës dhe hapësirave tregtare i jep projektit një karakter të përzier kulturor, pyetja kryesore mbetet nëse ky kombinim funksionesh nëntokësore arsyeton faturën e lartë financiare për buxhetin publik.

Për më tepër, gjatë periudhës së ndërtimit, bllokimi i njërës prej nyjeve kryesore të qarkullimit në kryeqytet do të rrisë ndjeshëm ngarkesën e trafikut në rrugët dytësore. Alb.Markets vlerëson se suksesi i këtij investimi do të varet tërësisht nga rreptësia e zbatimit të afateve kohore dhe nga aftësia e rrjetit nëntokësor për të përballuar rrjedhën e automjeteve pa krijuar bllokime të reja në hyrjet e rampave.

Analiza e Alb.Markets

Projekti synon pedonalizimin e një zone kyçe historike, por kostoja prej mbi 21 milionë eurosh për vetëm 170 vende parkimi dhe gërmimet e thella deri në -19 metra mbartin risqe të larta ekzekutimi dhe bllokimi të trafikut.

Projekti për sheshin "Nënë Tereza" do të përmirësojë hapësirën këmbësore, por kostoja prej 21 milionë eurosh mbetet e lartë për vetëm 170 vende parkimi, duke kërkuar menaxhim rigoroz inxhinierik dhe respektim strikt të afateve.

Çfarë mund ta ndryshojë këtë vlerësim: Ndryshimi i kostove përfundimtare të zbatimit ose vonesat e zgjatura në punimet gërmuese nëntokësore. Rishikimi i planit të menaxhimit të trafikut rreth rampave hyrëse nëse krijohen bllokime severe në Bulevardin Dëshmorët e Kombit. Zbulimet e mundshme arkeologjike gjatë gërmimit deri në -19 metra që mund të pezullojnë punimet.