Me qiranë mesatare 721 euro në Tiranë, subvencioni i qeverisë deri në 400 euro mbetet jashtë realitetit

Qeveria shqiptare ka njoftuar nisjen e programit të dytë të reformës së strehimit, i cili parashikon subvencionimin e 50% të qirasë për çiftet e reja dhe emigrantët e kthyer, me një tavan prej 200 eurosh në muaj për pronat me qira deri në 400 euro. Edhe pse kjo masë, që pritet të zbatohet gjatë vitit 2027, synon të lehtësojë barrën financiare për 3 mijë përfituesit e parë, ajo prek vetëm majën e ajsbergut në një treg imobiliar ku qiraja mesatare në Tiranë ka arritur në 721 euro në muaj. Për një familje apo individ me pagë mesatare prej 90 mijë lekësh bruto, kjo kosto konsumon deri në 97% të të ardhurave neto, duke e bërë strehimin thuajse të papërballueshëm për shtresën e mesme.

Sipas të dhënave të agjencive imobiliare, opsionet e apartamenteve me qira nën 400 euro në muaj po kufizohen pothuajse tërësisht në periferi të kryeqytetit, si në Kinostudio (320 euro), Fresk (346 euro) dhe Kombinat (350 euro). Në pjesën më të madhe të zonave të tjera, veçanërisht për tipologjitë 2+1, çmimet variojnë nga 450 deri në 1,500 euro në muaj, duke e bërë kufirin e përcaktuar nga qeveria gjerësisht të paarritshëm për zonat qendrore dhe gjysmëqendrore.

Qiraja mesatare arrin 721 euro në muaj në Tiranë, e papërballueshme, strehimi merr deri 77% të pagës.

Shpërndaje citimin

Në të njëjtën kohë, tregu i banesave në kryeqytet po shfaq një paradoks strukturor. Ndërkohë që çmimet e shitjes dhe të qirasë vazhdojnë të rriten, numri i banesave bosh në Tiranë dhe Kamëz ka arritur në rreth 83 mijë njësi, nga 53 mijë që ishin në vitin 2023. Me një ritëm ndërtimi prej rreth 10 mijë apartamentesh të reja në vit, përballë një rritjeje prej vetëm 700 deri në 1,000 familjesh të reja, oferta fizike tejkalon dukshëm kërkesën reale organike. Megjithatë, rezistenca e pronarëve për të ulur çmimet — e ushqyer nga pritshmëritë se pronat vetëm rriten në vlerë — ka bërë që tregu të funksionojë jashtë logjikës standarde të kërkesë-ofertës.

Analiza e Alb.Markets

Përpjekja e ekzekutivit për të ndërhyrë me subvencionim drejtpërsëdrejti te konsumatori është një hap social i mirëpritur për kategoritë përfituese, por efektiviteti i saj makroekonomik mbetet i kufizuar. Subvencionimi i fashës deri në 400 euro rrezikon të krijojë presion shtesë mbi kërkesën pikërisht në segmentin më të lirë të banesave, duke nxitur pronarët e atyre pak zonave periferike të rrisin çmimet drejt tavanit maksimal të lejuar nga skema.

Nga ana tjetër, analizimi i tregut tregon se zgjidhja e qëndrueshme e krizës së strehimit nuk mund të vijë vetëm përmes injektimit të fondeve publike në kërkesë. Ndërhyrjet strukturore në anën e ofertës pasive, të tilla si zbatimi i pritshëm i taksimit mbi pronat e dyta dhe të treta, pritet të jenë katalizatori i vërtetë që mund të detyrojë pronarët e mijëra banesave bosh t'i nxjerrin ato në tregun e qirasë apo të shitjes, duke shfryrë kështu flluskën e çmimeve.

Ekziston gjithashtu argumenti se garantimi i një subvencioni stabil prej 200 eurosh rrit sigurinë e pagesave për pronarët dhe nxit institucionalizimin e kontratave zyrtare të qirasë — një element shpesh informal në tregun shqiptar. Megjithatë, ky avantazh i formalizimit nuk e mbulon faktin se për pjesën më të madhe të popullsisë urbane, hendeku midis pagave reale dhe çmimeve të strehimit mbetet i papërballueshëm pa reforma më të thella fiskale dhe rregullatore.