Me Interesa Deri në 27.9%, Numri i Kartave të Kreditit Shënon Rritje Pothuajse Zero

Ndërsa pagesat me karta po pësojnë një rritje të vazhdueshme vitet e fundit në Shqipëri, produkti i kartave të kreditit mbetet në stanjacion strukturor. Sipas të dhënave të Bankës së Shqipërisë, numri i kartave aktive të kreditit arriti në 119,813 në mesin e vitit 2026, duke shënuar një rritje pothuajse zero (më pak se 0.2%) që nga fillimi i vitit. Kjo shifër prej afërsisht 120 mijë kartash përfaqëson një kufi historik që tregu shqiptar nuk ka arritur ta kalojë kurrë.

Pse përdorimi i kartave të kreditit po ngec, ndërkohë që numri i transaksioneve me kartë po rritet? Së pari, rritja prej 14% e numrit të pagesave me kartë krediti (duke arritur në 2.62 milionë transaksione për gjashtëmujorin e parë) udhëhiqet kryesisht nga turistët e huaj dhe vizitorët që përdorin infrastrukturën e pikave të shitjes (POS) në vend, dhe jo nga konsumatori vendas. Së dytë, rritja prej 23% e pagesave me kartë debiti tregon se shqiptarët preferojnë t'i shpenzojnë paratë e tyre drejtpërdrejt nga llogaria rrjedhëse sesa të marrin kredi përmes kartës.

Kostoja e Lartë dhe Struktura e Tregut

Përdorimi i kufizuar i kartave të kreditit pasqyron ndërthurjen e kulturës financiare me kushtet strikte të bankave. Ekonomia shqiptare ende mbështetet masivisht te paraja fizike (cash) për transaksionet e përditshme, gjë që zbeh avantazhin kryesor të kartës së kreditit si instrument pa para në dorë. Nga ana tjetër, vetë bankat tregtare nuk e kanë pasur këtë produkt në fokusin e tyre kryesor për segmentin e konsumatorëve individualë. Tregu mbetet i përqendruar, ku deri në fund të vitit 2024 dy bankat kryesore, BKT dhe Raiffeisen, zotëronin së bashku më shumë se 64% të kartave aktive.

Një pengesë tjetër domethënëse është kostoja e lartë e financimit. Të dhënat nga Banka e Shqipërisë tregojnë se norma mesatare efektive e interesit për gjashtëmujorin e parë të vitit 2026 (për shumat deri në 200 mijë lekë) arriti në 27.91% për kartat në Lekë dhe 24.46% për ato në Euro, duke shënuar rritje krahasuar me vitin e kaluar. Këto norma janë dukshëm më të larta se kreditë e zakonshme konsumatore, çka reflekton rrezikun më të lartë që bartin këto produkte për bankat, por edhe ekzistencën e periudhës pa interes (grace period), të cilën bankat e llogaritin në strukturën e çmimit.

Analiza e Alb.Markets

Mungesa e ecurisë së kartave të kreditit nuk reflekton një dështim të digjitalizimit të pagesave në tërësi, por një zgjedhje racionale të konsumatorit shqiptar dhe një pozicionim me kujdes prudencial të bankave. Për sa kohë normat e interesit i kalojnë 27% dhe kostot e mirëmbajtjes mbeten të larta, konsumatorët do të vazhdojnë të preferojnë kartat e debitit ose kredinë konsumatore tradicionale me këste të fiksuara dhe interesa më të ulëta.

Në krahun tjetër, ekziston argumenti se zgjerimi i shpejtë i rrjetit të bizneseve që pranojnë pagesa elektronike (POS) mund të krijojë kushte natyrale për rritjen e këtij tregu në të ardhmen. Mirëpo, pa një ulje të dukshme të normave efektive të interesit dhe pa strategji më agresive nga bankat dytësore për të thyer duopolin ekzistues, psiko-kultura e përdorimit të parasë fizike dhe e shmangies së borxhit me kosto të lartë do të vazhdojë ta mbajë këtë produkt nën kufirin psikologjik prej 120 mijë kartash.