Pse KESH shpenzon dy deri në tre herë më shumë për të blerë energji sesa ka përfituar nga shitja e saj?

Korporata Elektroenergjetike Shqiptare (KESH) është rikthyer fuqishëm në pozicionin e blerësit në tregjet ndërkombëtare, duke shpenzuar rreth 80.3 milionë euro për importe energjie që nga fillimi i verës. Ky zhvillim vjen si pasojë e drejtpërdrejtë e rënies së prodhimit vendas nga hidrocentralet për shkak të kushteve të pafavorshme hidrike, ndërkohë që kërkesa e brendshme për konsum ka mbetur e lartë. Ky ndryshim drastik i pozicionit tregtar të KESH-it — nga eksportues neto në fillim të vitit në importues me çmime maksimale — nxjerr në pah cenueshmërinë strukturore të sistemit energjetik shqiptar ndaj faktorëve klimatikë.

Sipas të dhënave të siguruara, KESH ka kontraktuar rreth 570,000 MWh energji përmes procedurave të blerjes të zhvilluara gjatë muajve të fundit. Pjesa më e madhe e këtij volumi u sigurua gjatë periudhës korrik–shtator, ku u blenë 331,200 MWh me një çmim mesatar të ponderuar prej 125.47 euro/MWh, me një vlerë totale prej rreth 41.6 milionë euro. Në gusht, kompania shtoi edhe 109,950 MWh të tjera në portofolin e saj, duke shpenzuar rreth 16.2 milionë euro.

Megjithatë, presioni më i madh mbi financat e korporatës është ndjerë në shtator, kur çmimet e importit shënuan rritje të ndjeshme. Për periudhën nga 14 shtatori deri më 11 tetor, KESH u detyrua të blinte 57,120 MWh me një çmim të ponderuar prej 196.80 euro/MWh — niveli më i lartë i regjistruar në procedurat e fundit. Katër procedurat e fundit të realizuara në shtator dhe fillim të tetorit i kushtuan kompanisë rreth 18.25 milionë euro për një volum prej 100,542 MWh.

Analiza e Alb.Markets

Ky cikël i blerjeve të shtrenjta demonstron një problematikë të përsëritur në menaxhimin e portofolit energjetik të vendit. Gjatë muajve të parë të vitit (janar–prill), kur kushtet hidrike ishin të favorshme, KESH shiti në tregun e lirë 456,945 MWh energji, duke arkëtuar rreth 33.15 milionë euro (me TVSH). Megjithatë, ky eksport u krye me një çmim mesatar prej vetëm 60.51 euro/MWh.

Krahasimi i thjeshtë shfaq një asimetri të frikshme financiare: sasia e energjisë e shitur në fillim të vitit është pothuajse e njëjtë me atë të importuar gjatë verës dhe vjeshtës (rreth 570,000 MWh e importuar kundrejt 456,945 MWh e eksportuar), por KESH ka paguar mesatarisht dy deri në tre herë më shumë për të blerë energji sesa ka përfituar nga shitja e saj. Ky model "shit lirë në dimër/pranverë dhe bli shtrenjtë në verë/vjeshtë" krijon një gropë të madhe financiare për korporatën shtetërore.

Nga njëra anë, mbështetësit e strategjisë aktuale mund të argumentojnë se shitja e energjisë në fillim të vitit ishte e domosdoshme për të shmangur derdhjet e detyruara të ujit nga kaskada e lumit Drin gjatë pikave të prurjeve maksimale, dhe se rezervimi i ujit për periudha afatgjata ka kufizime fizike e teknike. Megjithatë, kjo situatë dëshmon nevojën emergjente për diversifikimin e burimeve të energjisë (si investimet në impiante fotovoltaike dhe eolike) si dhe për rritjen e kapaciteteve akumuluese, në mënyrë që vendi të mos mbetet tërësisht i ekspozuar ndaj luhatjeve sezonale të çmimeve në bursat rajonale.