Mikroekonomia studion si sillen individët dhe firmat dhe, në veçanti, si i shpërndajnë burimet. Pothuajse çdo burim është i kufizuar, prandaj mënyra se si përdoret ka rëndësi. Shpërndarja e burimeve të pakta ndikon në formimin e çmimeve, një nga shtyllat kryesore të mikroekonomisë.
Kjo degë e ekonomisë analizon mekanizmat e tregut që qëndrojnë pas çmimeve të mallrave dhe shërbimeve. Tregjet kufizohen nga sasia e punës, lëndëve të para dhe burimeve të tjera në dispozicion. Mikroekonomia studion edhe dështimin e tregut, pra rastet kur mekanizmi i tregut nuk prodhon një rezultat efikas.
Nga mikroekonomia te makroekonomia
Kur i njëjti lloj analize zhvendoset nga individi ose firma te ekonomia kombëtare, flasim për makroekonomi. Në këtë nivel, ekonomistët mbledhin dhe bashkojnë të dhëna për të kuptuar pamjen e përgjithshme: sjelljen e konsumatorëve, punësimin, rritjen, politikat qeveritare dhe shpenzimet e autoriteteve publike.
Konsumatori, buxheti dhe dobia
Mikroekonomia supozon se konsumatorët përpiqen ta përdorin buxhetin në mënyrën më të mirë ose të maksimizojnë dobinë që marrin nga një kombinim mallrash dhe shërbimesh. Kufiri kryesor është buxheti. Modelet bazë supozojnë se konsumatorët veprojnë në mënyrë racionale dhe dinë se kombinime të ndryshme të mallrave e shërbimeve mund t’u japin nivele të ngjashme kënaqësie.
Maksimizimi i dobisë është një teori që përdoret për të shpjeguar çfarë zgjedhin individët, si i bëjnë zgjedhjet dhe pse preferojnë një alternativë ndaj një tjetre.
Teoria e kërkesës së konsumatorit
Teoria e kërkesës së konsumatorit shqyrton si përdoren preferencat për mallra dhe shërbime për të ndërtuar një kurbë kërkese. Ajo analizon gjithashtu si konsumatori arrin një ekuilibër ndërmjet preferencave të veta, duke kërkuar kënaqësinë më të madhe të mundshme nga konsumi, brenda kufirit të buxhetit.
Teoria e prodhimit dhe kostoja e prodhimit
Teoria e prodhimit studion procesin ekonomik të shndërrimit të faktorëve hyrës (inputeve) në mallra ose shërbime përfundimtare (outpute). Gjatë prodhimit përdoren burime për të krijuar mallra dhe shërbime që shkëmbehen në ekonominë e tregut.
Teoria e vlerës së bazuar në koston e prodhimit shqyrton si formohen çmimet nga ana e prodhuesit. Në proces mund të hyjnë toka, kapitali, puna, lëndët e para, taksat dhe teknologjia. Sipas kësaj qasjeje, të paktën në periudhën afatshkurtër, kostoja totale e ciklit të prodhimit është shuma e kostove fikse dhe kostove të ndryshueshme.
Kostoja oportune
Koha është e kufizuar dhe mund të përdoret për veprimtari të ndryshme, por një konsumator mund të bëjë vetëm një gjë në një moment të caktuar. Kur zgjedh një veprim, ai heq dorë nga alternativa më e mirë pasuese. Vlera e asaj alternative të braktisur quhet kosto oportune.
Kostoja oportune ka rëndësi sepse konsumatorët kanë shumë mundësi zgjedhjeje dhe mund ta ndryshojnë përbërjen e blerjeve të tyre. Blerja e një malli nënkupton se një pjesë e buxhetit nuk mund të përdoret për një mall tjetër.
Teoria e çmimeve, oferta dhe kërkesa
Teoria e çmimeve përdor ofertën dhe kërkesën për të parashikuar sjelljen ekonomike. Ajo përqendrohet te lloji dhe shkalla e konkurrencës ndërmjet prodhuesve, si dhe te marrëdhëniet ndërmjet shitësve.
Teoria e ofertës dhe kërkesës kërkon një çmim ekuilibri nën supozimin e konkurrencës së përsosur, ku as blerësit dhe as shitësit nuk kanë avantazh ose kontroll të veçantë mbi tregun. Çmimi i ekuilibrit lidhet edhe me përpjekjen e konsumatorit për të maksimizuar dobinë brenda kufizimeve të veta.
Struktura e tregut
Teoria e strukturës së tregut shqyrton tiparet e një tregu, numrin e firmave, pjesën e tyre të tregut dhe ngjashmërinë ose ndryshimin e produkteve. Këto elemente ndihmojnë për të kuptuar si reagojnë konsumatorët dhe prodhuesit ndaj kushteve ekzistuese ose ndaj ndryshimeve në mjedisin ekonomik.
Njohja e mikroekonomisë ndihmon për të kuptuar sjelljen e konsumatorëve dhe bizneseve dhe mënyrën si formohen çmimet. Kuptimi i forcave bazë të tregut e bën më të lehtë interpretimin e makroekonomisë dhe të sjelljes reale të ekonomisë në nivel kombëtar e global.