Produktet e tregtueshme në bursë u përdorën fillimisht kryesisht si një mënyrë për të marrë ekspozim pasiv dhe të gjatë ndaj indekseve kryesore të aksioneve. Me zhvillimin e tregut, ETP-të filluan të ofrojnë ekspozim ndaj aktiveve gjithnjë e më të ndryshme dhe më komplekse.
Një nga kategoritë më të përdorura është ajo e ETP-ve me ekspozim të shkurtër dhe me levë, të njohura si S&L ETP. Këto produkte i japin investitorit mundësinë të marrë ekspozim të shkurtër, të shkurtër me levë ose të gjatë me levë, duke i tregtuar njësitë në mënyrë të ngjashme me aksionet.
Pse u krijuan këto produkte
Pa ETP-të, ndërtimi i një pozicioni të shkurtër ose me levë mund të jetë i ndërlikuar dhe i vështirë për t’u aksesuar. Ai mund të kërkojë:
- marrje hua të aktivit;
- menaxhim të marzhit;
- përdorim të kontratave të opsioneve.
ETP-të me ekspozim të shkurtër dhe me levë synojnë t’i thjeshtojnë këto procese. Investitori blen një titull të listuar në bursë, ndërsa produkti realizon mekanikën e nevojshme për të prodhuar ekspozimin e synuar.
Indekset që qëndrojnë në bazë të këtyre produkteve kanë metodologji transparente dhe të publikuara. Kjo i lejon investitorit të shohë se si llogaritet rezultati që ETP-ja synon të ndjekë.
Si funksionon një ETP i shkurtër
Një ETP i gjatë zakonisht rritet kur rritet treguesi bazë. ETP-ja e shkurtër funksionon në drejtim të kundërt: ajo synon të rritet kur treguesi bazë bie.
Kjo e bën produktin të përdorshëm në dy mënyra të paraqitura nga burimi:
- për të përfituar nga një pritje për rënie të tregut;
- për të mbrojtur një portofol kundër lëvizjeve në rënie.
Një investitor që zotëron aktive të gjata mund të përdorë një ETP të shkurtër si mbrojtje të përkohshme. Një investitor me bindje se tregu do të bjerë mund ta përdorë për të shprehur atë pikëpamje pa marrë hua drejtpërdrejt aktivin bazë.
Si funksionon leva
ETP-ja me levë shumëfishon ekspozimin ndaj treguesit bazë. Leva mund të zbatohet si ndaj një pozicioni të gjatë, ashtu edhe ndaj një pozicioni të shkurtër.
Kjo i lejon investitorit të marrë ekspozim më të madh me më pak kapital fillestar. Burimi përmend dy përdorime:
- shprehjen e një pikëpamjeje investimi me bindje të lartë;
- ndërtimin e një strategjie mbrojtëse që përdor kapitalin në mënyrë më efikase.
Leva e rrit madhësinë e ndryshimit, jo sigurinë e parashikimit. Një lëvizje në drejtimin e kundërt shumëfishohet po në të njëjtën mënyrë për periudhën e përcaktuar.
Faktori i levës dhe periudha e rivendosjes
Ekspozimi shumëfishohet me një numër të quajtur faktor i levës. Një produkt 2x synon dyfishin e lëvizjes së treguesit; një produkt 3x synon trefishin.
Por faktori i levës zbatohet për një periudhë të përcaktuar, zakonisht çdo ditë. Në fund të periudhës, baza rivendoset. Dita tjetër fillon nga vlera e re e treguesit dhe vlera e re e ETP-së.
Kjo rivendosje është thelbësore. Kthimi për disa ditë nuk llogaritet thjesht duke marrë ndryshimin total të indeksit dhe duke e shumëzuar me faktorin e levës. Çdo ditë krijon një bazë të re, ndaj kthimet përbëhen njëra mbi tjetrën.
Shembull treditor: ETP i shkurtër me levë 3x
Burimi jep një shembull të plotë të një investitori që mban për tri ditë një ETP të shkurtër me levë 3 herë. Si indeksi, ashtu edhe ETP-ja fillojnë me vlerën 100.
Dita 1
Indeksi bie me 2%, nga 100 në 98. Produkti është i shkurtër dhe ka faktor levë 3, ndaj synon të japë të kundërtën e ndryshimit ditor, të shumëzuar me 3.
Rënia 2% e indeksit shndërrohet në rritje 6% të ETP-së:
Indeksi: 100 → 98, ose −2%.
ETP-ja: 100 → 106, ose +6%.
Në fund të ditës së parë, baza e re e indeksit është 98 dhe baza e re e ETP-së është 106.
Dita 2
Ditën e dytë, indeksi bie edhe katër pikë, nga 98 në 94. Rënia prej katër pikësh nuk është 4% e vlerës fillestare 100; ajo përfaqëson rreth 4.1% të bazës së re 98.
ETP-ja synon trefishin në drejtim të kundërt:
Ndryshimi i indeksit: rreth −4.1%.
Ndryshimi i ETP-së: rreth +12.3%.
Vlera e ETP-së: rritet nga 106 me rreth 13 pikë dhe arrin 119.
Kjo rritje llogaritet mbi bazën 106, jo mbi 100. Ky është efekti i përbërjes ditore.
Dita 3
Ditën e tretë, indeksi rritet nga 94 në 96. Kjo përfaqëson rritje rreth 2.1%. Për një ETP të shkurtër 3x, lëvizja është negative dhe trefishohet:
Ndryshimi i indeksit: +2.1%.
Ndryshimi i ETP-së: −6.3%.
Vlera e ETP-së: bie nga 119 në 111.4.
Rezultati i tri ditëve
Në fund të ditës së tretë, indeksi ka rënë nga 100 në 96, pra gjithsej 4%. ETP-ja ka kaluar nga 100 në 111.4, pra është rritur me 11.4%.
Nëse investitori do të shumëzonte thjesht rënien totale të indeksit prej 4% me −3, do të priste një kthim 12%. Por rezultati real i shembullit është 11.4%, sepse kthimi është llogaritur dhe rivendosur çdo ditë.
Ky ndryshim nuk është gabim i produktit. Ai është pasojë e metodologjisë ditore dhe e përbërjes së kthimeve mbi baza që ndryshojnë.
Roli i volatilitetit
Burimi thekson se këto produkte duhet të monitorohen aktivisht për shkak të volatilitetit të tregut.
Kur volatiliteti është i ulët dhe tregu lëviz në një prirje të qëndrueshme në favor të investitorit, përbërja ditore mund ta rrisë çmimin e ETP-së më shumë se sa do të sugjeronte një shumëzim i thjeshtë i kthimit përfundimtar.
Kur tregu është i paqëndrueshëm dhe alternon fitime e humbje nga dita në ditë, rivendosja mund të bëjë që ETP-ja të japë rezultat më të dobët. Lëvizjet e kundërta gërryejnë bazën mbi të cilën llogaritet dita pasuese.
Për këtë arsye, rezultati varet jo vetëm nga pika ku fillon dhe përfundon treguesi, por edhe nga rruga ditore që ndjek ai gjatë periudhës.
Përdorim taktik, jo shumëzim mekanik
ETP-të me ekspozim të shkurtër dhe me levë u japin investitorëve strategji në klasa të ndryshme aktivesh. Ato mund të përdoren për të shprehur pikëpamje taktike dhe për të mbrojtur rreziqe, duke ruajtur aksesin dhe tregtueshmërinë e një titulli të zakonshëm në bursë.
Por faktori 2x ose 3x i referohet periudhës së përcaktuar të produktit, zakonisht ditës. Ai nuk është premtim se kthimi për një javë, muaj ose periudhë tjetër do të jetë saktësisht dy ose tri herë ndryshimi total i indeksit.
Investitori duhet të kuptojë drejtimin e ekspozimit, faktorin e levës, periudhën e rivendosjes dhe ndikimin e volatilitetit. Pa këto katër elemente, rezultati i produktit mund të duket i papritur edhe kur çdo llogaritje është kryer sipas metodologjisë së tij.