Çdo ETP synon t’i japë investitorit ekspozim ndaj një aktivi ose treguesi bazë. Që kjo lidhje të jetë reale, produkti duhet të mbështetet në mënyrë të përcaktuar nga aktivet që synon të ndjekë. Materiali paraqet dy mënyra kryesore: mbështetjen fizike dhe mbështetjen sintetike.
Në një ETP të mallrave të mbështetur fizikisht, paratë që hyjnë gjatë krijimit të njësive përdoren për të blerë mallin bazë. Investitori nuk e mban drejtpërdrejt mallin, por çdo titull i ETP-së lidhet me një pjesë të përcaktuar të sasisë fizike të ruajtur.
Pse shumica e mallrave nuk mbahen fizikisht
Mbështetja fizike nuk është praktike për çdo mall. Magazinimi mund të jetë shumë i shtrenjtë, infrastruktura mund të kërkojë kapacitete të mëdha dhe disa produkte, veçanërisht prodhimet bujqësore, prishen me kalimin e kohës.
Mbajtja e sasive të mëdha të një malli kërkon hapësirë, siguri, transport dhe procedura të vazhdueshme ruajtjeje. Kur malli është i konsumueshëm ose i ndjeshëm ndaj kohës, produkti do të duhej të menaxhonte edhe zëvendësimin dhe cilësinë e stokut. Këto pengesa e bëjnë replikimin fizik të papërshtatshëm për shumicën e mallrave.
Për këtë arsye, mbështetja fizike është e realizueshme kryesisht për disa metale të çmuara, ku magazinimi është më i thjeshtë nga ana operative dhe relativisht më pak i kushtueshëm në raport me vlerën e metalit.
Ekspozim ndaj metalit pa dorëzim fizik
ETP-ja e mbështetur fizikisht i jep investitorit ekspozim ndaj lëvizjes së çmimit të metalit pa e detyruar atë të marrë në dorëzim, transportojë ose ruajë vetë metalin. Titulli tregtohet në bursë, ndërsa metali që e mbështet produktin ruhet veçmas.
Metali vendoset në kasafortë dhe ruhet nga një bankë kujdestare e specializuar në mbrojtjen e aktiveve për llogari të klientëve. Kujdestari merret me ruajtjen fizike dhe me proceset e nevojshme për ta mbajtur metalin sipas standardeve të produktit.
Disa ETP të metaleve të çmuara lejojnë që investitori të kërkojë dorëzimin e metalit bazë, nëse kjo parashikohet nga kushtet e produktit. Kjo mundësi nuk është domosdoshmërisht e njëjtë për çdo ETP dhe duhet kontrolluar në dokumentacionin përkatës.
Standardet e magazinimit dhe cilësisë
Ruajtja dhe cilësia e metalit u nënshtrohen standardeve të shoqatave ndërkombëtare të tregtisë. Materiali përmend:
- një shoqatë ndërkombëtare e tregut të arit;
- një shoqatë ndërkombëtare e metaleve të çmuara;
- një bursë ndërkombëtare metalesh.
Këto standarde ndihmojnë në përcaktimin e cilësisë së pranueshme dhe mënyrës si metali duhet të trajtohet e ruhet. Për investitorin, kjo do të thotë se mbështetja fizike nuk është thjesht një pretendim i përgjithshëm: ajo lidhet me metal të identifikueshëm që duhet të përmbushë kërkesa të caktuara.
E drejta për një sasi të metalit
Vlera e ETP-së lidhet me të drejtën e çdo titulli për një sasi përkatëse të metalit bazë. Burimi jep shembullin e një të drejte prej 0.1. Kjo do të thotë se për çdo titull ETP mbahet një e dhjeta e një onsi (ounce) metali.
Si lexohet e drejta 0.1
Nëse një njësi e produktit ka të drejtë mbi 0.1 ounce, dhjetë njësi lidhen me një ons metal të mbajtur. Çmimi i njësisë pasqyron vlerën e kësaj të drejte, duke marrë parasysh edhe tarifat dhe mekanikën e produktit.
Kjo marrëdhënie ndërmjet njësisë dhe sasisë së metalit është baza ekonomike e produktit. Investitori merr ekspozim ndaj metalit nëpërmjet titullit, jo nëpërmjet posedimit të drejtpërdrejtë të shufrës ose monedhës fizike.
Roli i trustee-t të pavarur
Burimi thekson një shtresë tjetër sigurie strukturore: metali bazë zotërohet nga një administrator i besuar i pavarur (trustee), i cili e mban atë për llogari të investitorëve. Administratori i besuar nuk është i njëjtë me emetuesin e ETP-së.
Nëse emetuesi dështon, investitorët vazhdojnë të kenë të drejtën mbi metalin e mbajtur. Administratori i besuar do ta shiste metalin dhe do t’ua shpërndante të ardhurat investitorëve sipas strukturës së produktit.
Kjo ndarje synon të mbrojë aktivin bazë nga dështimi i emetuesit. Megjithatë, investitori duhet të kuptojë dokumentacionin e produktit për të parë saktësisht si përcaktohet pronësia, kujdestaria dhe procesi i shpërndarjes.
Çfarë merr investitori
ETP-ja e mallrave të mbështetur fizikisht kombinon dy elemente: tregtimin e një titulli në bursë dhe mbështetjen e atij titulli me metal fizik të ruajtur. Investitori merr ekspozim ndaj lëvizjes së çmimit të metalit pa u marrë vetë me dorëzimin dhe magazinimin.
Çdo njësi lidhet me një sasi të përcaktuar metali me cilësi dhe ruajtje sipas standardeve të njohura. Kujdestari ruan metalin, ndërsa administratori i besuar i pavarur e mban për llogari të investitorëve. Kjo është logjika që e dallon mbështetjen fizike nga replikimi sintetik.