Përgjigjja më e drejtpërdrejtë për pyetjen pse tregtojmë ose investojmë është: për të fituar para në treg. Megjithatë, ky është vetëm këndvështrimi i investitorit ose tregtarit individual. Tregjet financiare kryejnë edhe një funksion më të gjerë ekonomik: ato krijojnë një vend ku blerësit dhe shitësit takohen dhe ku, përmes veprimeve të tyre, formohet çmimi.
Zbulimi i çmimit
Një nga funksionet kryesore të tregjeve është zbulimi i çmimit. Çmimi nuk vendoset nga një pjesëmarrës i vetëm. Ai del nga ndërveprimi i shumë urdhrave, nevojave, pritjeve dhe kufizimeve. Çdo blerje dhe shitje shton informacion të ri në procesin përmes të cilit tregu përcakton se me çfarë vlere mund të shkëmbehet një aktiv në atë moment.
Pjesëmarrësit nuk hyjnë të gjithë në treg për të njëjtën arsye. Prodhuesit dhe konsumatorët mund të blejnë ose të shesin mallra sepse u nevojiten për aktivitetin e tyre. Një prodhues mund të shesë për të siguruar të ardhurat nga prodhimi, ndërsa një konsumator industrial mund të blejë sepse i duhet lënda e parë. Të tjerë hyjnë për t'u mbrojtur nga ndryshimet e padëshiruara të çmimeve, pra për të kompensuar një rrezik që e kanë diku tjetër. Spekulatorët, në anën tjetër, marrin rrezik sepse presin të përfitojnë nga një lëvizje e ardhshme.
Një paralajmërim themelor
Mos supozoni se të gjithë pjesëmarrësit e shohin tregun si ju. Një urdhër shitjeje mund të vijë nga dikush që mendon se çmimi do të bjerë, por mund të vijë edhe nga një kompani që thjesht duhet të mbrojë të ardhurat, nga një fond që po rishpërndan portofolin ose nga një konsumator që po mbyll një mbrojtje. I njëjti veprim i dukshëm mund të ketë motive shumë të ndryshme.
Çfarë është një avantazh në treg?
Për të fituar para në mënyrë të qëndrueshme, një metodë duhet të ketë një avantazh. Në kuptimin e materialit burimor, avantazhi është një probabilitet më i lartë që një rezultat të ndodhë krahasuar me një tjetër. Por probabiliteti, i marrë vetëm, nuk mjafton. Duhet të merret parasysh edhe madhësia e rezultateve.
Vlera e pritshme = (probabiliteti i fitimit × fitimi mesatar) − (probabiliteti i humbjes × humbja mesatare)Kjo formulë e vlerës së pritshme tregon se rezultati i një sistemi varet nga katër elemente: përqindja e tregtimeve fituese, përqindja e tregtimeve humbëse, madhësia mesatare e fitimeve dhe madhësia mesatare e humbjeve. Një sistem me shumë fitore mund të jetë ende i dobët nëse humbjet e rralla janë shumë të mëdha. Në të kundërt, një sistem që fiton më rrallë mund të ketë vlerë të pritshme pozitive nëse fitimi mesatar është dukshëm më i madh se humbja mesatare.
Prandaj pyetja nuk është vetëm “sa herë fitoj?”, por edhe “sa fitoj kur kam të drejtë?” dhe “sa humbas kur gaboj?”. Përqindja e fitoreve dhe raporti ndërmjet fitimit e humbjes duhet të lexohen së bashku.
Nga vijnë vlerat e formulës?
Materiali ngre dy pyetje thelbësore: nga i marrim vlerat që futen në formulë dhe sa të besueshme janë ato? Zakonisht ato nxirren nga të dhënat e mëparshme, nga testimi i një metode ose nga regjistri i tregtimeve. Por të dhënat historike mund të jenë të pakta, të zgjedhura keq ose të lidhura me një periudhë që nuk përfaqëson kushtet e ardhshme.
Një avantazh i pretenduar duhet vlerësuar jo vetëm sipas rezultatit, por edhe sipas cilësisë së të dhënave që e mbështesin. Nëse probabilitetet janë ndërtuar mbi një kampion shumë të vogël ose mbi një metodë të përshtatur tepër me historinë, vlera e pritshme e llogaritur mund të jetë më pak e besueshme nga sa duket.
Ku kërkojnë njerëzit avantazh?
Pjesëmarrësit e tregut kërkojnë avantazh në shumë mënyra. Materiali përmend analizën fundamentale, analizën teknike, analizën makroekonomike, tregtimin e vlerës relative, ekspertizën e specializuar në një fushë, parashikimin e lajmeve ose ndryshimeve dhe arbitrazhin. Secila qasje përpiqet të identifikojë një pabarazi ndërmjet asaj që tregu po çmon dhe asaj që pjesëmarrësi mendon se ka më shumë gjasa të ndodhë.
Analiza fundamentale studion vlerën dhe faktorët ekonomikë të aktivit. Qasja makro shqyrton forca më të gjera. Vlera relative krahason instrumente ose tregje me njëri-tjetrin. Ekspertiza e specializuar mund të japë kuptim më të thellë të një industrie, ndërsa arbitrazhi kërkon mospërputhje çmimesh. Analiza teknike kërkon avantazh në një burim tjetër: modelet që shfaqen në çmime.
Çfarë përfshin analiza teknike?
Analiza teknike studion çmimin dhe mënyrën si ai sillet me kalimin e kohës. Forma tradicionale e saj është kryesisht vizuale: analisti lexon grafikë, nivele, trende dhe forma. Për shkak se interpretimi vizual luan rol, analiza tradicionale teknike përmban edhe subjektivitet. Dy analistë mund të shohin të njëjtën strukturë dhe t'i japin peshë të ndryshme.
Megjithatë, analiza teknike është më e gjerë se grafikët klasikë. Ajo përfshin grafikimin klasik, veprimin e çmimit dhe qasje më sasiore, ku rregullat shprehen qartë dhe testohen mbi të dhëna. Këto metoda mund të ndryshojnë shumë në teknikë, perspektivë dhe filozofi, por të gjitha përpiqen të përdorin informacionin e tregut për të vlerësuar probabilitetet.
Përfundimi i mësimit është i dyfishtë: njerëzit marrin pjesë në treg për arsye të ndryshme dhe rezultati i një sistemi varet nga vlera e tij e pritshme. Analiza teknike është një nga shumë mënyrat për të kërkuar avantazh; ajo nuk është një formulë e vetme, por një disiplinë e gjerë që duhet kuptuar dhe vlerësuar sipas provave që prodhon.