A Është Rritja e Investimeve të Huaja Direkte në Shqipëri një Shenjë e Shpirtit Ekonomik apo një Rrezik i Fshehur?

Flukset e Investimeve të Huaja Direkte (IHD) në Shqipëri kapën vlerën rekord prej 741 milionë eurosh gjatë tremujorit të dytë të vitit 2025, duke shënuar një rritje me 86% krahasuar me të njëjtën periudhë të një viti më parë. Sipas të dhënave zyrtare të Bankës së Shqipërisë, kjo rritje spektakolare u udhëhoq nga hyrja e kapitalit në një projekt madhor në sektorin e pasurive të paluajtshme, me shumë gjasa në zonën e Zvërnecit. Për të gjithë 6-mujorin e parë të vitit, IHD-të tejkaluan 1.144 miliardë euro, me një zgjerim prej 50% në bazë vjetore.

Kjo shifër konfirmon një prirje të vazhdueshme të periudhës pas pandemisë: përqendrimin disproporcional të kapitalit të huaj në tregun imobiliar. Flukset e reja kanalizuan 497 milionë euro vetëm në tremujorin e dytë (rritje me 150%), duke përbërë gati 60% të totalit të IHD-ve për gjysmën e parë të vitit. Megjithatë, ky rekord historik mbulon një cenueshmëri të thellë strukturore të ekonomisë vendase.

Pasuritë e Paluajtshme si Motori Kryesor i Kapitalit të Huaj

Pasuritë e paluajtshme po udhëheqin strukturën e investimeve të huaja për të pestin vit radhazi. Në fund të vitit 2025, stoku i IHD-ve në këtë sektor arriti në 2.63 miliardë euro (një rritje me 29% brenda një viti), ndërsa gjatë dekadës së fundit ky stok është shumëfishuar me gati 17 herë. Kërkesa e lartë nga jorezidentët ka mbajtur të larta çmimet e pronave, veçanërisht në zonat bregdetare, duke ndihmuar në balancimin e llogarisë korrente dhe plotësimin e nevojave për valutë.

Nga ana tjetër, të dhënat e majit tregojnë një rritje të pazakontë të depozitave në valutë nga korporatat private jofinanciare me 152 milionë euro brenda një muaji të vetëm, rritja më e madhe historike mujore që nga fillimi i raportimeve në vitin 2016. Tregu e lidh këtë prurje me transaksione të mëdha tokash. Një përmasë edhe më komplekse lidhet me verifikimet e organeve të drejtësisë; SPAK njoftoi sekuestrimin e një kontrate me vlerë mbi 128 milionë euro, të lidhur me lëvizje pasurish dhe hetime mbi rrjete të mundshme kriminale.

Analiza e Alb.Markets

Në vlerësimin analitik të Alb.Markets, mbështetja e rritjes ekonomike mbi investimet në pasuri të paluajtshme përbën një model me rrezik të lartë dhe me dobi të kufizuar afatgjatë. Ndërsa flukset hyrëse ndihmojnë në financimin e deficitit të llogarisë korrente, ato nuk gjenerojnë produktivitet, teknologji apo vende pune me vlerë të shtuar të lartë në krahasim me investimet në industri, energji apo teknologji informacioni.

Për më tepër, përqendrimi i kapitalit në projekte masive bregdetare rrit ekspozimin ndaj goditjeve rregullatore dhe luhatjeve të tregut. Kur një pjesë e konsiderueshme e rritjes bazohet në transaksione tokash me vlerë të madhe—disa prej të cilave përballen me bllokime ligjore apo hetime për pastrim parash—qëndrueshmëria dhe cilësia e investimeve vihen në pikëpyetje të madhe.

Ekziston pretendimi i mbështetësve të këtij modeli se zhvillimi imobiliar nxit turizmin, përmirëson infrastrukturën vendore dhe rrit pasurinë kombëtare përmes vlerësimit të pronave. Megjithatë, Alb.Markets gjykon se ky argument dështon kur merren parasysh efektet anësore: shtrenjtimi i paarritshëm i banesave për qytetarët vendas, rreziku i fryrjes së një flluske imobiliare dhe paqëndrueshmëria e flukseve që nuk ripërtërihen në mënyrë organike përmes fitimeve të riinvestuara.