Rreziku i mospagimit

Obligacioni korporativ është në thelb një kontratë ndërmjet kompanisë emetuese dhe investitorit. Investitori nuk bëhet pronar i kapitalit të kompanisë, siç ndodh me aksionarin; ai bëhet kreditor. Kontrata zakonisht kërkon që emetuesi të paguajë të gjithë interesin e parashikuar gjatë periudhës së mbajtjes dhe të kthejë vlerën nominale kur obligacioni maturohet.

Nëse emetuesi nuk përmbush detyrimin e pagesës së interesit ose principalit, ai konsiderohet në mospagim. Për këtë arsye, rreziku i mospagimit është një nga shqetësimet kryesore të investitorit në obligacione korporative.

Pretendimi i mbajtësit të obligacionit

Si kreditor, mbajtësi i obligacionit ka pretendim mbi aktivet dhe flukset e parasë së kompanisë. Megjithatë, jo çdo kreditor ka të njëjtën përparësi. Dokumentet e emetimit përcaktojnë nëse obligacioni është i siguruar ose i pasiguruar dhe nëse është senior apo i nënrenditur.

Një obligacion i siguruar mbështetet nga kolateral i përcaktuar, si prona, pajisje ose aktive të tjera të kompanisë. Një obligacion i pasiguruar nuk lidhet me një aktiv specifik dhe mbështetet nga aftësia e përgjithshme paguese e emetuesit. Kjo dallim mund të ndikojë drejtpërdrejt shumën që rikuperohet pas falimentimit.

Rendi i përgjithshëm i pagesave

Materiali burimor paraqet këtë rend të përgjithshëm të pretendimeve:

1. Mbajtësit e obligacioneve senior të siguruara.
2. Mbajtësit e obligacioneve senior të pasiguruara.
3. Mbajtësit e titujve senior të nënrenditur.
4. Mbajtësit e titujve junior të nënrenditur.
5. Mbajtësit e obligacioneve të konvertueshme.
6. Aksionarët preferencialë.
7. Aksionarët e zakonshëm.

Ky rend është udhëzues, jo garanci e një rezultati të caktuar. Kompania mund të ketë detyrime edhe ndaj bankave, klientëve, furnitorëve, punonjësve, pensionistëve dhe palëve të tjera. Disa prej tyre mund të konkurrojnë në të njëjtin nivel ose në nivel më të lartë se disa obligacionmbajtës. Pretendimet zakonisht trajtohen në gjykatën e falimentimit.

Çfarë duhet të analizojë investitori?

Përpara blerjes, duhet bërë analizë e thelluar e shëndetit financiar, kreditueshmërisë dhe fuqisë operative të kompanisë, si edhe e rreziqeve të brendshme dhe të jashtme që ajo përballon.

Pyetjet kryesore të ngritura nga materiali janë:

• Për çfarë do të përdoren të ardhurat nga shitja e obligacionit dhe a do ta ndryshojnë ndjeshëm profilin e kreditit?
• A do të financohet një blerje kompanie, një riblerje aksionesh apo shlyerja e borxhit ekzistues me normë më të ulët?
• A ka qenë kompania fitimprurëse?
• A gjeneron fluks të lirë parash të shëndetshëm?
• Sa mirë e ka administruar levën dhe borxhin ekzistues?
• Ku renditet obligacioni në prioritetin e pagesave në rast falimentimi?
• A është obligacioni i siguruar apo i garantuar?
• A mund t’i bëjnë normat amerikane të interesit më të vështira financimin ose rifinancimin e ardhshëm?

Menaxhimi, paditë dhe kushtet e jashtme

Analiza nuk kufizohet te bilanci. Investitori duhet të vlerësojë stabilitetin, efektivitetin dhe reputacionin e menaxhimit. Duhet të kontrollojë nëse kompania përballet me pasoja materiale nga padi të pazgjidhura dhe nëse kushtet ekonomike ose politike mund të ndikojnë negativisht kompaninë ose sektorin ku ajo vepron.

Këta faktorë mund të ulin të ardhurat, të rrisin kostot, të kufizojnë qasjen në financim dhe, në fund, të dëmtojnë aftësinë për të paguar kuponët dhe principalin.

Roli i agjencive të vlerësimit

Investitori mund të përdorë edhe analizat e organizatave statistikore të njohura kombëtarisht, të quajtura NRSRO, si agjencia A e vlerësimit kreditor dhe agjencia C e vlerësimit kreditor. Këto agjenci miratohen nga SEC për veprimtarinë e vlerësimit të kreditit.

Vlerësimi mund të ndihmojë në krahasimin e rrezikut, por nuk është i përhershëm. Ai mund të ndryshojë kur përkeqësohen ose përmirësohen kushtet e kreditit të emetuesit. Prandaj, investitori duhet ta ndjekë kompaninë gjatë gjithë jetës së obligacionit dhe jo vetëm në ditën e blerjes.