Pasi rregullorja dhe autoritetet përcaktojnë kufijtë e sistemit, tregtimi zhvillohet në vende konkrete: bursa, sisteme alternative tregtimi dhe infrastruktura të brendshme të ndërmjetësve. Këto vende janë njëkohësisht fusha ku takohen urdhrat dhe mbikëqyrës të menjëhershëm të aktivitetit që ndodh brenda tyre.
Ato përdorin rregulla dhe teknologji për të përcaktuar si pranohet një urdhër, si renditet, kur mund të ekzekutohet dhe si përputhen blerësit me shitësit. Kuadri i tyre duhet të respektojë Exchange Act dhe rregullat federale, por secili vend ka një shkallë lirie për të projektuar mënyrën e vet të funksionimit.
Dy rolet e një vendi tregtimi
Burimi veçon dy funksione kryesore:
- Infrastruktura e ekzekutimit. Sistemi teknologjik merr urdhra, zbaton prioritetet dhe përputh blerësit me shitësit.
- Mbikëqyrja e aktivitetit. Vendi monitoron tregtimin për sjellje potencialisht manipuluese dhe për shkelje të rregullave të veta.
Kjo e dallon një bursë nga një platformë e zakonshme teknologjike. Ajo nuk është vetëm rrjet komunikimi; ka përgjegjësi rregullatore dhe duhet të ruajë integritet, siguri dhe saktësi të lartë.
Bursat kombëtare të regjistruara
Sipas materialit të regjistruar në dhjetor 2019, në Shtetet e Bashkuara kishte 13 bursa aksionesh, por ato kontrolloheshin nga vetëm katër operatorë fitimprurës. Njëri operator administronte pesë bursa, një tjetër tre, një tjetër katër, ndërsa operatori i katërt administronte një bursë.
Ky organizim tregon se numri i emrave të bursave mund të jetë më i madh se numri real i kompanive që i operojnë. Operatori me pesë bursa kishte një treg kryesor tradicional, një bursë të përqendruar kryesisht te produktet e tregtuara në bursë dhe tri bursa të vogla, secila me më pak se 1% pjesë tregu. Operatori me tri bursa kishte një treg kryesor elektronik, që sipas burimit përpunonte vëllimin më të madh, dhe dy tregje më të vogla. Disa prej këtyre bursave ishin krijuar nga operatori; të tjera ishin blerë dhe riemërtuar.
Burimi përshkruan edhe evolucionin historik të kësaj strukture:
- një nga bursat kryesore amerikane ishte trashëgimtare e tregtimit tradicional dhe më pas krijoi ose bleu disa bursa të tjera;
- një operator tjetër u krijua në vitet 1970 si treg plotësisht elektronik dhe u bë bursë në vitin 2006, përpara zbatimit të plotë të Reg NMS;
- një grup tjetër u formua nga një operator i themeluar në 2005, i cili krijoi dy bursa dhe më pas, në 2014, u bashkua me një operator tjetër që kishte gjithashtu dy bursa;
- operatori i katërt u bë bursë në vitin 2016.
Emrat tregtarë të këtyre operatorëve nuk janë të nevojshëm për të kuptuar mekanikën. Mësimi kryesor është se tregu kombëtar është i fragmentuar në disa bursa, por pronësia e tyre është e përqendruar te pak operatorë.
Teknologjia si pjesë e modelit të bursës
Brenda kufijve rregullatorë, një bursë mund të përdorë zgjidhje teknologjike të ndryshme. Materiali jep shembullin e një vendi që përdorte një spirale kablli për të vonuar të gjitha mesazhet hyrëse dhe dalëse me 350 mikrosekonda. Synimi ishte që sistemi të kishte kohë të merrte çmimet më të fundit nga tregu përpara se të ekzekutonte urdhra.
Ky shembull tregon se arkitektura e një burse mund të ndikojë në mënyrën si trajtohen vonesat e informacionit. Rregullat e tregut janë të përbashkëta, por teknologjia e zbatimit mund të ndryshojë nga një vend në tjetrin.
Vetërregullimi dhe mbikëqyrja
Të gjitha bursat e përshkruara në burim kishin marrë miratimin e SEC për të vepruar si bursa kombëtare të regjistruara. Në këtë cilësi, ato janë organizata vetërregulluese me autoritet për të zbatuar rregullat e veta.
Ky autoritet shoqërohet me mbikëqyrje të fortë. Operatorët duhet të demonstrojnë integritet, siguri dhe saktësi; duhet të monitorojnë aktivitetin dhe të veprojnë kur shohin shenja manipulimi ose shkeljeje. Burimi përmendte gjithashtu se kompani të tjera po përgatiteshin të hynin në treg, duke e përshkruar strukturën si vazhdimisht në zhvillim. Ky është një përshkrim i kontekstit të vitit 2019, jo një listë aktuale.
Sistemet alternative të tregtimit
Përveç bursave, aksionet mund të tregtohen në Sisteme Alternative Tregtimi (ATS), të njohura shpesh si dark pools. Ato ndjekin rregullat themelore të tregut, por kanë dallime të rëndësishme nga bursat kombëtare.
ATS-të mund të përshkruhen si tregje më lehtë të rregulluara. Shpesh operohen nga banka të mëdha ose nga kompani të pavarura. Quhen dark pools sepse shumë prej tyre ofrojnë kryesisht tregtim të pashfaqur: blerësit dhe shitësit nuk publikojnë paraprakisht çmimin me të cilin janë të gatshëm të tregtojnë. Ata dërgojnë urdhrat në sistem dhe presin që një urdhër tjetër t’i përputhë.
Tregtimi i pashfaqur ekziston edhe në bursa, por burimi thekson se është më i zakonshëm në ATS. Kjo do të thotë se tregu mund të përmbajë interes real blerjeje ose shitjeje që nuk duket në kuotimet publike.
Rregulla më fleksibile dhe Form ATS-N
Mënyra e funksionimit të dark pools mund të jetë më fleksibile se ajo e bursave. Materiali përmend se ato mund të ngarkojnë tarifa më të larta dhe se, pas një transaksioni, publiku mund të shohë vetëm se tregtia ndodhi jashtë burse, jo domosdoshmërisht se në cilin ATS u krye.
Në kohën e regjistrimit, burimi shpjegonte se ATS-të do të duhej të publikonin rregullat e funksionimit përmes formularit ATS-N. Qëllimi i këtij informacioni ishte të rriste transparencën mbi mënyrën si përputhen urdhrat, cilët pjesëmarrës kanë akses dhe cilat janë konfliktet e mundshme.
Internalizimi brenda ndërmjetësit
Një transaksion nuk ka pse të dërgohet gjithmonë në bursë ose dark pool. Një ndërmjetës i madh mund të ketë një klient që dëshiron të blejë dhe një tjetër që dëshiron të shesë të njëjtin aksion. Në këtë rast, firma mund t’i përputhë urdhrat brenda sistemit të vet. Ky proces quhet internalizim.
Internalizimi mund t’i lejojë firmës të ekzekutojë dy urdhra pa i dërguar jashtë dhe pa i zbuluar paraprakisht tregut më të gjerë. Ai mund të shmangë gjithashtu tarifën që do t’i paguhej një vendi tjetër për ekzekutim.
Burimi përdor të njëjtin term edhe për rastin kur një ndërmjetës ia dërgon urdhrin një firme market-making që tregton kundrejt klientit me llogarinë e vet. Në të dyja rastet, pala përballë urdhrit nuk vjen domosdoshmërisht nga libri publik i një burse.
Tre rrugët kryesore të ekzekutimit
| Rruga | Karakteristika kryesore | Transparenca paraprake |
|---|---|---|
| Bursa kombëtare | Vend i regjistruar dhe organizatë vetërregulluese me rregulla e mbikëqyrje të fortë | Mund të ketë urdhra të shfaqur dhe të pashfaqur |
| ATS / dark pool | Sistem alternativ me fleksibilitet më të madh operacional | Shpesh mbështetet te urdhra të pashfaqur |
| Internalizim | Përputhje brenda ndërmjetësit ose ekzekutim kundrejt një market-maker-i | Urdhri nuk dërgohet domosdoshmërisht në tregun publik |
Kuptimi i këtyre rrugëve shpjegon pse një urdhër i klientit mund të mos përfundojë në bursën që ai njeh më shumë. Ndërmjetësi mund ta dërgojë te një bursë, te një ATS ose ta internalizojë, në varësi të udhëzimeve të urdhrit dhe mënyrës së organizimit të firmës.
Materiali burimor është regjistruar në dhjetor 2019. Numri i bursave, operatorëve dhe kërkesat e përshkruara pasqyrojnë kontekstin e asaj kohe.