Banka e Shqipërisë zhvillon çdo muaj anketa me bizneset dhe konsumatorët. Përgjigjet përmblidhen në Treguesin e Ndjesisë Ekonomike, i cili synon të japë një pamje të përbashkët të perceptimeve dhe pritjeve në ekonomi.
Në anën e biznesit, anketa përfshin menaxherë nga prodhimi, ndërtimi, tregtia dhe shërbimet. Ata pyeten për kushtet aktuale dhe pritjet lidhur me porositë, çmimet, punësimin dhe kërkesën. Në anën e familjeve, pyetjet lidhen me gjendjen financiare, ekonominë dhe vendimet e konsumit.
Çfarë lloj informacioni japin?
Këto anketa janë cilësore. Ato nuk matin drejtpërdrejt sa njësi janë prodhuar ose sa lekë janë shpenzuar; matin nëse pjesëmarrësit shohin përmirësim, përkeqësim ose stabilitet. Kur shumë biznese presin më shumë porosi, investime ose punësim, sinjali mund të tregojë forcim të aktivitetit përpara publikimit të statistikave zyrtare.
Pritjet për çmimet janë gjithashtu të rëndësishme. Nëse bizneset presin të rrisin çmimet dhe familjet presin kosto më të lartë jetese, kjo mund të japë informacion për presionet inflacioniste. Pritjet e punësimit dhe investimit ndihmojnë për të kuptuar sa besim kanë bizneset në kërkesën e ardhshme.
Pse i përdor banka qendrore?
Meqenëse Banka e Shqipërisë i zhvillon drejtpërdrejt anketat, rezultatet i japin asaj informacion të shpejtë dhe të strukturuar përpara publikimeve të forta, si PBB-ja, prodhimi ose shitjet me pakicë. Ky informacion cilësor plotëson statistikat dhe mund të ndihmojë në vlerësimin e kërkesës së brendshme, planeve të investimit dhe sjelljes së çmimeve. Për këtë arsye, rezultatet shërbejnë edhe si input për vendimet e politikës monetare.
Anketat nuk e zëvendësojnë matjen zyrtare të aktivitetit. Ato shërbejnë si dritare drejt pritjeve, të cilat mund të ndikojnë vetë në vendimet e bizneseve dhe familjeve.
Faktorët që mund të ndryshojnë ndjesinë
Kushtet e kredisë ndikojnë në aftësinë e familjeve dhe bizneseve për të financuar blerje dhe investime. Stabiliteti i kursit të këmbimit mund të ndryshojë perceptimin e kostove dhe të pasigurisë. Kërkesa turistike ka ndikim në një pjesë të madhe të shërbimeve, ndërsa kushtet ekonomike në vendet kryesore partnere mund të ndikojnë te eksportet, remitancat dhe besimi i bizneseve.
Kur lexohet bashkë me PBB-në, inflacionin, tregtinë dhe punësimin, Treguesi i Ndjesisë Ekonomike ndihmon të kuptohet jo vetëm ku ndodhet ekonomia, por edhe drejtimi që presin aktorët ekonomikë.