Shumë ekonomi ndiqen përmes një indeksi të menaxherëve të blerjeve, të njohur si PMI. Shqipëria nuk ka një PMI të posaçëm të publikuar nga ofruesi privat i vrojtimit. Për të vlerësuar gjendjen e industrisë dhe të sektorëve të tjerë, përdoret Anketa e Besimit të Biznesit e zhvilluar nga Banka e Shqipërisë.
Anketa kryhet çdo muaj dhe mbledh vlerësimet e bizneseve në prodhim, ndërtim, tregti dhe shërbime. Përgjigjet për kushtet aktuale dhe pritjet e ardhshme përmblidhen në tregues balance. Në thelb, balanca krahason peshën e përgjigjeve pozitive me peshën e përgjigjeve negative. Një përmirësim i balancës tregon se optimizmi po fiton terren; një përkeqësim tregon se bizneset po shohin më shumë dobësi.
Çfarë sinjalizon anketa përpara statistikave zyrtare?
Besimi i bizneseve mund të ndryshojë përpara se lëvizja të shfaqet në prodhimin industrial ose në PBB. Menaxherët kanë informacion të drejtpërdrejtë për porositë e reja, kërkesën e brendshme dhe të jashtme, nevojën për punonjës dhe planet e investimit. Për këtë arsye, përgjigjet e tyre mund të japin sinjal të hershëm për ndryshimin e ritmit të aktivitetit.
Nëse kompanitë raportojnë më shumë porosi dhe presin prodhim më të lartë, kjo mund të paraprijë zgjerimin e aktivitetit. Nëse pritjet për porositë, punësimin ose investimet dobësohen, anketa mund të sinjalizojë ngadalësim përpara se të publikohen të dhënat e forta statistikore.
Faktorët që ndikojnë te besimi industrial
Kërkesa në tregjet kryesore të eksportit është veçanërisht e rëndësishme për prodhuesit që shesin jashtë vendit. Lëvizjet e kursit të këmbimit mund të ndryshojnë çmimin relativ të eksporteve dhe koston e inputeve të importuara. Çmimet e lëndëve të para ndikojnë te marzhet dhe te planet e prodhimit.
Edhe disponueshmëria e kredisë nga bankat tregtare luan rol në vendimet për kapital qarkullues dhe investime. Kur financimi është më i vështirë ose më i shtrenjtë, planet e zgjerimit mund të shtyhen. Kur kërkesa, kostot dhe kredia përmirësohen njëkohësisht, besimi mund të forcohet më shpejt.
Anketa nuk mat drejtpërdrejt sasinë e prodhuar; ajo mat perceptimet dhe pritjet e bizneseve. Vlera e saj qëndron pikërisht te natyra paraprake dhe te mundësia për t’u krahasuar më vonë me prodhimin, tregtinë, punësimin dhe PBB-në.