MËSIMI 7 NGA 9

Punësimi dhe forca e punës në Shqipëri

4 min leximMesatar
Objektivat
  • Të dalloni punësimin total, pjesëmarrjen në forcën e punës dhe shpërndarjen sipas sektorëve.
  • Të kuptoni rëndësinë e dallimit ndërmjet punësimit formal dhe informal.
  • Të lidhni ofertën e punës, kërkesën sezonale dhe presionet mbi pagat.

INSTAT publikon, krahas normës së papunësisë nga Anketa e Forcave të Punës, edhe një grup më të gjerë treguesish për punësimin. Këta tregues përfshijnë numrin total të të punësuarve, normën e pjesëmarrjes në forcën e punës, shpërndarjen e punësimit sipas sektorëve dhe raportin ndërmjet punësimit formal e informal.

Secili tregues i përgjigjet një pyetjeje të ndryshme. Punësimi total tregon sa njerëz punojnë. Pjesëmarrja tregon sa prej personave në moshë pune janë aktivë në tregun e punës, duke punuar ose duke kërkuar punë. Shpërndarja sektoriale tregon ku krijohen vendet e punës, për shembull në bujqësi, shërbime ose industri.

Pse pamja e gjerë është më e dobishme?

Rritja e punësimit tregon aftësinë e ekonomisë për të krijuar vende pune në sektorët kryesorë, përfshirë turizmin, shërbimet dhe ndërtimin. Megjithatë, numri total nuk shpjegon vetë cilësinë, qëndrueshmërinë ose formalizimin e punësimit.

Dallimi ndërmjet punësimit formal dhe informal ndihmon për të kuptuar ndryshimet strukturore. Një zhvendosje drejt punësimit formal mund të ndryshojë mënyrën si puna regjistrohet dhe si kontributet e të ardhurat shfaqen në të dhënat administrative. Në të kundërt, një pjesë e aktivitetit mund të mos pasqyrohet plotësisht në regjistrat formalë.

Oferta e punës dhe presioni mbi pagat

Treguesit e forcës së punës japin informacion për kufizimet e ofertës. Nëse bizneset duan të punësojnë, por numri i personave të gatshëm dhe të kualifikuar është i kufizuar, presioni mbi pagat mund të rritet. Nëse pjesëmarrja rritet, më shumë persona hyjnë në treg dhe oferta e punës zgjerohet.

Pritjet e bizneseve për punësim, të mbledhura në anketat e ndjesisë ekonomike, mund të sinjalizojnë ndryshime të ardhshme. Treguesit e aktivitetit tregtar ndihmojnë në vlerësimin e kërkesës për punë, ndërsa nevojat sezonale mund të ndikojnë fort në sektorë si turizmi dhe bujqësia.

Një analizë e plotë nuk ndalet te norma e papunësisë. Ajo shqyrton nëse punësimi po rritet, cilët sektorë po krijojnë vende pune, sa njerëz po marrin pjesë në treg dhe nëse struktura formale apo informale po ndryshon.

Progresi ruhet menjëherë në këtë shfletues.