Indeksi i besimit konsumator përpilohet çdo muaj nga Banka e Shqipërisë përmes anketave me familjet. Ai përmbledh mënyrën se si familjet e vlerësojnë gjendjen e tyre aktuale financiare, si presin të ndryshojë kjo gjendje dhe çfarë mendojnë për ecurinë e përgjithshme të ekonomisë shqiptare.
Anketa përfshin edhe synimet për blerje të mëdha. Këto pyetje ndihmojnë për të kuptuar nëse familjet janë të gatshme të marrin vendime të kushtueshme apo preferojnë t’i shtyjnë ato.
Nga ndjenja te vendimi ekonomik
Besimi ndikon te zgjedhja ndërmjet shpenzimit dhe kursimit. Kur familjet janë më optimiste për të ardhurat dhe për ekonominë, ato mund të jenë më të gatshme të blejnë, të përdorin kredi ose të realizojnë një shpenzim të madh. Përmirësimi i indeksit mund të sinjalizojë kërkesë më të lartë të ardhshme në tregtinë me pakicë dhe rritje të përdorimit të kredisë.
Kur besimi bie, familjet mund të rrisin kursimin paraprak si mbrojtje ndaj pasigurisë. Kjo sjellje mund të dobësojë konsumin edhe nëse të ardhurat aktuale nuk kanë ndryshuar menjëherë. Për këtë arsye, indeksi është një tregues paraprak i mundshëm, jo një matje e drejtpërdrejtë e shitjeve.
Çfarë formëson pritjet e familjeve?
Inflacioni ndikon drejtpërdrejt te perceptimi i kostos së jetesës. Kur çmimet rriten shpejt, familjet mund ta ndiejnë gjendjen financiare më të dobët, edhe nëse të ardhurat nominale janë rritur. Ecuria e pagave tregon nëse të ardhurat po fitojnë apo po humbasin fuqi blerëse.
Stabiliteti i remitancave është i rëndësishëm për familjet që mbështeten te të ardhurat nga jashtë. Kushtet në tregun e punës ndikojnë te siguria e punësimit dhe te pritjet për të ardhurat e ardhshme. Kur inflacioni zbutet, pagat përmirësohen, remitancat janë të qëndrueshme dhe punësimi mbetet i fortë, besimi mund të përmirësohet; kombinimi i kundërt mund ta dobësojë.
Indeksi lexohet më mirë si urë ndërmjet gjendjes ekonomike dhe sjelljes së ardhshme të familjeve. Ai nuk tregon me saktësi sa do të shpenzohet, por tregon nëse prirja psikologjike po lëviz drejt konsumit apo kujdesit.