Indeksi i sentimentit ekonomik, ose ESI, mat ndryshimin mujor të besimit të konsumatorëve dhe bizneseve në ekonomi. Numri kryesor është një mesatare e ponderuar dhe e rregulluar sezonalisht e pesë treguesve të besimit.
Pesë përbërësit e ESI-së
- Besimi industrial: 40%;
- Besimi në shërbime: 30%;
- Besimi i konsumatorëve: 20%;
- Besimi në ndërtim: 5%;
- Besimi në tregtinë me pakicë: 5%.
Numri kryesor krahasohet me mesataren afatgjatë të viteve 2000–2021, e cila indeksohet në 100. Vlera mbi 100 tregon besim mbi mesataren afatgjatë; vlera nën 100 tregon besim më të dobët se mesatarja.
Raporti është i gjerë dhe përmban shumë tregues të tjerë të nxjerrë nga anketat e konsumatorëve dhe bizneseve.
Çfarë informacioni shtesë jep raporti
Përbërësit e ESI-së paraqiten dhe shpjegohen në hollësi. Publikimi përmban gjithashtu të dhëna për:
- pritshmëritë për punësimin;
- pritshmëritë e bizneseve;
- pritshmëritë për çmimet e shitjes;
- pritshmëritë e konsumatorëve;
- gjendjen e biznesit;
- besimin në shërbimet financiare;
- indeksin e pasigurisë ekonomike.
Të dhënat mblidhen në secilin vend anëtar dhe më pas bashkohen e peshohen për të krijuar treguesin evropian.
Kush e përgatit dhe kur publikohet
Raporti prodhohet nga Programi i Përbashkët i Harmonizuar i BE-së për Anketat e Bizneseve dhe Konsumatorëve, i përbërë nga Drejtoria e Përgjithshme për Çështjet Ekonomike dhe Financiare dhe Komisioni Evropian.
Publikimi del zakonisht pranë ditës së 29-të të çdo muaji, në orën 10:00 sipas kohës së Londrës, dhe synon të mbështesë vendimmarrjen e sektorit publik dhe privat.
Besimi dhe shëndeti i ekonomisë
Shëndeti i ekonomisë lidhet ngushtë me mënyrën si konsumatorët dhe bizneset mendojnë dhe reagojnë. BQE-ja i ndjek statistikat e sentimentit për të monitoruar ekonominë dhe për të drejtuar politikat monetare.
Evropa mbështetet te konsumatorët vendas që shpenzojnë dhe bizneset vendase që investojnë. Kur besimi është i lartë, familjet dhe kompanitë janë më të gatshme të marrin vendime që mbështesin rritjen.
Lexime të larta tregojnë se konsumatorët dhe bizneset vazhdojnë të shpenzojnë e investojnë. Lexime të dobëta mund të nënkuptojnë rritje të kujdesit dhe shmangies së rrezikut, çka mund ta ngadalësojë ekonominë.
Zinxhiri ekonomik i sentimentit
Kur sentimenti është i fortë, kompanitë mund të rrisin të ardhurat dhe të zgjerojnë aktivitetin. Kjo mund të sjellë:
- më shumë vende pune;
- më shumë investime;
- më shumë kredi;
- më shumë të ardhura tatimore për qeveritë.
Nëse sentimenti i BE-së përkeqësohet ndjeshëm, ndikimi mund të përhapet globalisht për shkak të peshës së rajonit. Materiali përmend krizën financiare të 2008-s, recesionin e euros në 2011 dhe recesionin e COVID-19 si periudha me përkeqësim të fortë.
Si mund të parashikohet sentimenti
Tregtia me pakicë, papunësia dhe punësimi ndihmojnë në vlerësimin e besimit. Rreziku i pushimeve nga puna mund t’i ulë shpenzimet e familjeve dhe investimet e bizneseve.
Materiali sugjeron gjithashtu ndjekjen e:
- fluksit të vizitorëve;
- trafikut në porte;
- numrit të pasagjerëve ajrorë;
- shitjeve të karburantit;
- telefonatave të rezultateve financiare;
- ecurisë së aksioneve të kompanive me ndikim.
Këto sinjale tregojnë nëse konsumatorët dhe mallrat po lëvizin aktivisht dhe nëse bizneset po shohin zgjerim apo dobësim.
Politika monetare dhe sjellja ekonomike
Kur politika monetare shtrëngohet dhe normat e interesit rriten, mallrat dhe shërbimet intensive në kapital mund të bëhen dukshëm më të kushtueshme. ESI ndihmon të shihet si po reagojnë konsumatorët dhe bizneset ndaj këtij presioni.
Në të kaluarën, politika më e shtrënguar është shoqëruar me konsum më të dobët, investim më të ulët të bizneseve dhe zakonisht, por jo gjithmonë, me recesion.
Ndikimi në tregje dhe vlera paraprirëse
Sentimenti ekonomik zakonisht nuk është publikimi më i fuqishëm për lëvizjen e tregjeve. Megjithatë, të dhënat më të dobëta se pritshmëritë mund ta shtyjnë tregun më poshtë, ndërsa rezultatet më të forta mund ta mbështesin gradualisht.
Rritja e sentimentit lidhet me më shumë aktivitet dhe një mjedis më të favorshëm për kompanitë dhe konsumatorët.
Vlera kryesore e ESI-së është se sinjalet emocionale të ngadalësimit ose zgjerimit mund të shfaqen herët. Njerëzit dhe bizneset ndryshojnë pritshmëritë e tyre përpara se vendimet e reja të reflektohen plotësisht në prodhim, punësim dhe PBB.