Raporti i normës së papunësisë mat sa i ngushtë ose sa i dobët është tregu i punës në Bashkimin Evropian. Norma llogaritet duke pjesëtuar numrin e personave të papunë me forcën e punës.
Një person llogaritet i papunë kur nuk ka punë, ka kërkuar aktivisht punë gjatë katër javëve të fundit dhe është i gatshëm të fillojë punë brenda dy javëve të ardhshme. Forca e punës përbëhet nga të punësuarit dhe të papunët që plotësojnë këto kushte.
Çfarë përmban publikimi
Raporti jep hollësi sipas gjinisë, moshës dhe secilit vend. Kjo ndihmon të kuptohet jo vetëm norma e përgjithshme, por edhe mënyra si papunësia shpërndahet ndërmjet grupeve të popullsisë dhe ekonomive kombëtare.
Eurostat-i merr të dhënat nga zyrat kombëtare të statistikave, pastaj i bashkon, i peshon dhe i rregullon sezonalisht.
Publikohen veçmas të dhëna për 19 vendet e zonës së euros dhe për 27 vendet e Bashkimit Evropian, duke përfshirë edhe vende që nuk përdorin euron. Materiali përmend Hungarinë, Irlandën dhe Sllovakinë si shembuj. Raporti del çdo muaj, zakonisht pranë ditës së 2-të, në orën 9:00 sipas kohës së Londrës.
Pse papunësia lidhet me prodhimin dhe rritjen
Papunësia është një tregues kryesor i rritjes dhe prodhimit, sepse tregon sa e lehtë ose sa e vështirë është të gjendet punë. Një normë e ulët nënkupton se punëtorët gjejnë punësim relativisht shpejt. Një normë e lartë tregon mungesë mundësish.
Rënia e punësimit dhe e prodhimit krijon efekte zinxhir. Me më pak vende pune, familjet zakonisht shpenzojnë më pak. Kjo ul të ardhurat e kompanive dhe mund t’i shtyjë bizneset të bëjnë pushime të tjera nga puna.
Materiali përmend rritjen e papunësisë gjatë krizës financiare të 2008-s, recesionit të euros në 2011 dhe recesionit të COVID-19, kur kërkesa u dobësua.
Dobësimi i ekonomisë së euros mund të ndikojë edhe ekonominë globale, sepse tregjet janë të ndërlidhura dhe BE-ja përbën rreth 15% të ekonomisë botërore sipas materialit. Për këtë arsye, tregjet ndërkombëtare ndjekin nga afër forcën e tregut evropian të punës.
Treguesit që mund ta paraprijnë rritjen e papunësisë
Për të parashikuar normën e papunësisë, materiali sugjeron ndjekjen e treguesve që zakonisht dobësohen përpara se papunësia të rritet:
- pritshmëritë për punësimin;
- pritshmëritë e bizneseve;
- sentimenti i konsumatorëve;
- porositë e reja dhe komponenti i punësimit në PMI-në e prodhimit;
- tregtia me pakicë dhe besimi i bizneseve të shitjes me pakicë.
PMI-ja është veçanërisht e dobishme për të parë si po mbahen kërkesa dhe punësimi në prodhim, një sektor intensiv në kapital dhe i ndjeshëm ndaj normave të interesit. Dobësimi i të ardhurave në tregtinë me pakicë mund të japë sinjal se bizneset po afrohen me nevojën për të ulur personelin.
Pse norma mund të jetë ndonjëherë çorientuese
Pjesëmarrësit e tregut mund t’i kushtojnë më shumë rëndësi numrit të vendeve të punës të shtuara në tremujor sesa vetë normës së papunësisë, sepse krijimi i vendeve të punës lidhet më drejtpërdrejt me rritjen dhe produktivitetin.
Norma mund të ulet edhe pa një përmirësim të vërtetë të tregut të punës. Një popullsi që plaket ose punëkërkues të dekurajuar mund ta zvogëlojnë forcën e punës, pra emëruesin e formulës. Në këtë rast, një normë më e ulët nuk do të thotë domosdoshmërisht më shumë mundësi punësimi.
Ndikimi i publikimit në tregje
Norma e papunësisë mund të lëvizë tregjet. Një rezultat mbi pritshmëritë mund të ushtrojë presion negativ, sepse tregon treg pune më të dobët. Një rezultat nën pritshmëritë mund t’i mbështesë tregjet, sepse sugjeron më shumë punësim dhe kërkesë.
Megjithatë, interpretimi duhet të marrë parasysh edhe ndryshimin e forcës së punës, krijimin e vendeve të punës dhe përbërjen sipas vendeve e grupeve demografike.
Ndjekja e papunësisë është thelbësore për të kuptuar sa i fortë është tregu i punës në BE dhe si lidhet ai me shëndetin e ekonomisë globale.