Yield-et po rriten: Borxhi qeveritar po ribëhet atraktiv për investitorët e vegjël pas tri viteve rënie

Investimet e reja të individëve në titujt e qeverisë shqiptare pësuan rënie për të tretin vit radhazi në vitin 2025, duke reflektuar një mjedis ku normat e ulëta të kthimit zbehnin interesin e investitorëve të vegjël për borxhin shtetëror. Sipas të dhënave të fundit nga Autoriteti i Mbikëqyrjes Financiare (AMF), blerjet e individëve në tregun primar të bonove dhe obligacioneve ranë në 23.8 miliardë lekë, duke shënuar një tkurrje prej 16.5% krahasuar me vitin 2024. Ky zhvillim tregon se kursimtarët shqiptarë kanë kërkuar alternativa të tjera më fitimprurëse ose kanë mbajtur një qëndrim pritës.

Kjo rënie nuk u kufizua vetëm te vlera e investuar, por u reflektua edhe në numrin e transaksioneve, i cili zbriti në 7,299, me një rënie vjetore prej 24.4%. Sipas llojit të instrumenteve, bonot e thesarit (me afat deri në një vit) mbeten instrumenti kryesor i preferuar, ndonëse blerjet e tyre në tregun primar ranë me 18.1%, duke arritur në 18.6 miliardë lekë. Në mënyrë të ngjashme, investimi në obligacione afatgjata u tkurr në 5.2 miliardë lekë, ose 10.2% më pak se një vit më parë. Kjo tendencë ka bërë që pesha e borxhit të brendshëm në zotërim të individëve të bjerë në 18.53% në fund të vitit 2025, krahasuar me 19.8% që ishte në fund të vitit 2024.

Analiza e Alb.Markets

Për rreth tre vjet, tregu i titujve qeveritarë në Shqipëri ka funksionuar nën presionin e rënies së yield-eve, çka uli ndjeshëm primin e rrezikut për investitorët e vegjël përballë alternativave si depozitat bankare apo investimet në pasuri të paluajtshme. Yield-i mesatar për të gjitha letrat me vlerë të borxhit të brendshëm ra në 4.23% në fund të vitit 2025 dhe preku nivelin më të ulët në katër vitet e fundit në qershor të vitit pasardhës, duke zbritur në 4.18%.

Megjithatë, analiza e Alb.Markets sugjeron se tregu po hyn në një fazë të re korrigjimi. Duke filluar nga tremujori i dytë, po vërehet një tendencë e qartë e rritjes së yield-eve, e nxitur nga rritja e inflacionit dhe pritshmëritë që Banka e Shqipërisë të ndjekë një politikë monetare më shtrënguese. Kjo kthesë po manifestohet dukshëm në ankandet e titujve afatgjata:

• Obligacionet 20-vjeçare u emetuan në maj me një yield prej 6.5%, në rritje nga 6.2% që ishte në mars.
• Obligacionet 15-vjeçare arritën në 6.35% në korrik, krahasuar me 5.95% në të njëjtën periudhë të një viti më parë.
• Obligacionet 10-vjeçare u rritën në 5.4% në korrik, duke shënuar rritje për të dytin ankand radhazi nga niveli 5.05% i vitit të kaluar.

Në këndvështrimin tonë, rritja e yield-eve mund të shërbejë si një katalizator për rikthimin e individëve në tregun e borxhit sovran gjatë muajve në vijim. Megjithatë, një rrezik apo argument kundërshtues mbetet fakti se, nëse inflacioni rritet me ritme më të shpejta se yield-et, normat reale të interesit (yield-i nominal minus inflacionin) do të mbeten të ulëta ose negative, duke zbehur efektivitetin e këtij rikthimi. Për më tepër, komisionet e ndërmjetësimit nga bankat tregtare — të cilat dominojnë tregun me 9 nga 10 shoqëri komisionere aktive — vazhdojnë të jenë një barrierë për investitorët me kapitale më të vogla, duke i orientuar ata drejt sporteleve të Bankës së Shqipërisë ku aplikimi i tarifave është më i kufizuar.

Në përfundim, megjithëse viti 2025 shënoi fundin e një cikli rënës të pjesëmarrjes së individëve, sinjalet e fundit nga ankandet e obligacioneve tregojnë se epoka e yield-eve minimale po mbyllet. Për investitorët që kërkojnë siguri dhe kthim stabil afatgjatë, periudha aktuale ofron një dritare më të favorshme hyrjeje në tregun e titujve shtetërorë.